Οι «αφανείς ήρωες» των Πανελληνίων

Εικόνα: Eurokinissi

«Δίνουμε Πανελλήνιες, φέτος. Θέλουμε να περάσουμε στο Μαθηματικό. Εδώ, Θεσσαλονίκη. Ευχαριστούμε, θα δούμε πώς θα πάει». Η καθημερινή επωδός της Ελληνίδας μάνας με παιδί τελειόφοιτο. Ο ίδιος, χιλιοειπωμένος λόγος, προσαρμόζεται, ανά περίπτωση, στη Σχολή, το Πανεπιστήμιο ή την πόλη.

Υπάρχει κάτι ελαφρώς ευτράπελο, όταν στην Τρίτη Λυκείου, οι γονείς επαναφέρουν στο συντακτικό τους το α’ πληθυντικό -αν το είχαν και ποτέ κόψει-, μιλώντας για το σχεδόν ενήλικο βλαστάρι τους. Σαν να γυρίζουν για λίγο στις μέρες που «κατουράμε πλέον στο γιογιό» ή την πρώτη φορά που «πήγαμε σχολείο χωρίς να κλάψουμε». Μπορεί λοιπόν, να μην «διαβάζουμε» όλοι για λογαριασμό του κάθε υποψηφίου· Οι Πανελλήνιες είναι μια πίστα προσωπική, ποτέ όμως μοναχική.

Αυτήν τη σχολική χρονιά, επιστρατεύεται ολόκληρο το σόι σου. Ο καθένας με τον τρόπο και τα μέσα που διαθέτει. Τα αδέλφια σου κάνουν ησυχία τα βράδια και ο μπαμπάς σου δεν βάζει την τηλεόραση στη διαπασών. Η μαμά σου κρατά το βιβλίο επί ώρες, περιμένοντας καρτερικά να παπαγαλίσεις και την τελευταία σελίδα της ύλης. Οι γιαγιάδες σου σε μπουκώνουν στα κουλουράκια, γιατί πρέπει να φας, να καρδαμώσεις. Τα μεγαλύτερα ξαδέλφια ξεθάβουν τις δικιές τους σημειώσεις -προπέρσινες μεν- αλλά όλο και κάπου θα χρησιμεύσουν.

Και στο τέλος, χωρίς πολλές φορές να το καταλαβαίνουν, δοκιμάζονται και εκείνοι, από μια άλλη θέση, εκτός σχολικής αίθουσας, δίχως να πιάσουν το στυλό με τα ιδρωμένα από την αγωνία και τη ζέστη χέρια.

«Το μόνο άγχος που έχω είναι να είναι καλά ο μικρός σε όλη τη διαδικασία και να μην απογοητευτεί σε περίπτωση που το αποτέλεσμα δεν είναι αυτό που θέλει», αναφέρει η Δώρα, μιλώντας για τον γιο της που φιλοδοξεί να περάσει στα ΤΕΦΑΑ. «Από την πρώτη στιγμή, έχουμε πει πως δεν έχει έρθει το τέλος του κόσμου. Εγώ μάλιστα του είπα να μην δώσει Πανελλήνιες αν δεν θέλει, γιατί θεωρώ πως υπάρχουν και άλλες επιλογές σπουδών. Πήγαμε και σε σύμβουλο επαγγελματικού προσανατολισμού και αφού ρώτησε και εκεί τις απορίες του, αποφάσισε ο ίδιος πως θέλει να δώσει Πανελλήνιες για τις σχολές που στοχεύει, οπότε εγώ είμαι μαζί του, τον στηρίζω σε ό,τι επιλέξει. Γενικά, δεν αγχώνομαι. Και ο ίδιος βέβαια, δεν αγχώνεται. Αυτό που μου λέει χαρακτηριστικά μάλιστα, είναι πως έχει άγχος επειδή δεν έχει άγχος. Έχει κάνει πολύ καλή προετοιμασία, πιστεύω σε αυτόν. Είμαι σίγουρη πως όλα θα πάνε καλά».

Την ίδια ώρα, η Σωτηρία, η πρωτότοκη κόρη της οποίας θα διεκδικήσει την είσοδό της στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μέσω των πανελλαδικών εξετάσεων εξηγεί πως «ο γονέας πρέπει να έχει απεριόριστη υπομονή και επιμονή, να δίνει καθημερινά λύσεις σε πρόβλημα που βασανίζουν το παιδί. Ο αγώνας είναι κοινός και αγχώδης. Η “αποτυχία” πρέπει να παρουσιαστεί χωρίς να είναι κάτι που θα στιγματίσει τη ζωή του. Πρέπει να είμαστε πρώτα εμείς αισιόδοξοι και έτσι θα το μεταδώσουμε και στα παιδιά μας. Μας κοιτάνε στα μάτια σαν να μας διαβάζουν, καταλαβαίνουν όταν τους λέμε ψέματα. Να δείχνουμε στοργή και να τους λέμε ότι είμαστε συνέχεια δίπλα τους σε ό,τι και αν συμβεί. Έκανα φαγητά που της αρέσουν και της έλεγα ότι θέλει να ακούσει, και ας είναι και λάθος. Δεν μαλώνουμε και ονειρευόμαστε μαζί τους. Τα παιδιά μας το μόνο που θέλουν είναι να ξέρουν ότι είμαστε δίπλα τους και είμαστε περήφανοι για αυτά».

Η μεγάλη αδελφή του Βαγγέλη δίνει επίσης Πανελλήνιες, γεγονός που όπως ο ίδιος παραδέχεται, του προκαλεί ανάμεικτα συναισθήματα. «Δεν την έχω ξαναδεί τόσο αγχωμένη στη ζωή μου. Η αλήθεια είναι πως μέσα στη χρονιά υπήρξαν πολλές εντάσεις και παρεξηγήσεις, λόγω του άγχους, ωστόσο από μεριάς μου προσπαθούσα να κάνω όσο το δυνατόν περισσότερο ησυχία γίνεται και να μην την ενοχλώ, γιατί μοιραζόμαστε το ίδιο δωμάτιο».

Πέρα από την οικογένεια όμως, αναπτύσσεις και με τους καθηγητές σου μια ιδιότυπη «συγγένεια». Το κινητό τους είναι πάντα ανοιχτό, οποιαδήποτε ώρα, για να σου λύσουν για δέκατη φορά την ίδια απορία. Γίνονται πιστοί σου φίλοι. Και οι πιο έμπιστοι. Σε ακούν. Τους ακούς. Γνωρίζουν πότε ξύπνησες στραβά, πότε σε έχει συνεπάρει η βαρεμάρα ή ο έρωτας και βρίσκονται εκεί, σταθεροί συνοδοιπόροι σε αυτήν την απαιτητική περίοδο της ζωής σου.

Τέτοιες μέρες, κάθε χρόνο, η Χρύσα περνάει ξανά την ίδια αγωνία. Τρέχει να προλάβει να δει όλους τους μαθητές της, να απαντήσει στις τελευταίες ερωτήσεις, να «σώσει ό,τι σώζεται» όπως λέμε. Η ανησυχία, η φόρτιση και η προσμονή των παιδιών της, γίνονται για λίγο και δικές της. «Είκοσι επτά  χρόνια τώρα την περίοδο αυτή δεν την έχω συνηθίσει…Και δε νομίζω να τη συνηθίσω ποτέ. Όχι γιατί εντατικοποιούνται οι ρυθμοί της δουλειάς αλλά γιατί κάθε φορά, κάθε χρονιά συμπάσχω με τα παιδιά που προσπαθούν να στοχεύσουν το μέλλον τους. Αφουγκράζομαι την αγωνία τους, παρατηρώ τη λαχτάρα τους να πάνε όλα καλά, να δικαιωθεί ο κόπος τους…

Οι πανελλαδικές εξετάσεις, όμως, δεν είναι μόνο αυτό. Είναι η αποκορύφωση μιας χρονιάς γεμάτης ανάμεικτα συναισθήματα και συναρπαστικές στιγμές. Ως καθηγήτρια ξεκινάω με τα παιδιά μια πορεία ανηφορική, που καταλήγει πάντα κάπου.  Αυτό το «κάπου» μπορεί να μην είναι πάντα επιθυμητό και το αποτέλεσμα να μην είναι πάντα το αναμενόμενο. Η πορεία μας όμως είναι πλημμυρισμένη από γέλια, κλάματα, όμορφα λόγια, εκνευρισμό, ικανοποίηση και απογοήτευση συνάμα αλλά πάντα συνοδεύεται από αγάπη και ενδιαφέρον από μέρους μου. Είναι συναρπαστικό να βιώνει ένας δάσκαλος τα συναισθήματα των παιδιών και ταυτόχρονα να προσπαθεί να σταθεί όρθιος μέσα στην τάξη φροντίζοντάς τα και μεταδίδοντας σε αυτά γνώση. Μα το πιο συναρπαστικό, εκείνο που αξίζει όλη αυτή την προσπάθεια και δικαιώνει τον δάσκαλο, είναι οι τελευταίες κουβέντες κατά την ώρα του αποχωρισμού, λίγο πριν τις εξετάσεις: “Κυρία, σας ευχαριστούμε για όλα”, “Κυρία, θα μας λείψετε”.

Λίγο πριν τις πανελλαδικές εξετάσεις, λοιπόν, θα ήθελα να απευθυνθώ σε αυτά τα παιδιά (που και μένα θα μου λείψουν πολύ) και να πω κάτι συνηθισμένο, ίσως και γραφικό για μερικούς: Εμείς οι καθηγητές και συνοδοιπόροι σας είμαστε περήφανοι για τον αγώνα που δίνετε. Και αν κάτι δεν πάει τόσο καλά, δεν πειράζει! Δεν έγινε και τίποτα. Η κοινή μας διαδρομή  μπορεί να τελείωσε, η δική σας τώρα αρχίζει. Και να θυμάστε πάντα τα λόγια της γνωστής χρονογράφου: “Δεν είναι η Κηφισίας ο μόνος δρόμος για να φθάσεις Σύνταγμα! Υπάρχουν και άλλοι τρόποι! Υπάρχουν και άλλοι δρόμοι!”».

*Από τις 25 Μαΐου έως και τις 30 Ιουνίου 2026, θα λειτουργεί δωρεάν τηλεφωνική γραμμή με τον αριθμό 1550, με ψυχολόγους των Κέντρων Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ.) της χώρας αλλά και του Υπουργείου Υγείας, με σκοπό την παροχή υπηρεσιών ψυχολογικής υποστήριξης των υποψηφίων των Πανελλαδικών Εξετάσεων και των οικογενειών τους.