Περιμένοντας, επί ματαίω, το μετρό της Καλαμαριάς…

Ήταν Κυριακή 22 Απριλίου 2018, όταν σε μια από τις πολλές τελετές με επίσημο χαρακτήρα, πιο πολλές δεν πρέπει να έχει γνωρίσει μετρό στον κόσμο, πουθενά όμως, έφτανε με τυμπανοκρουσίες στο σταθμό Νομαρχία ο μετροπόντικας με το όνομα Φρίξος!

Τον υποδέχτηκε ο τότε υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρήστος Σπίρτζης και πλήθος παραγόντων, καναλιών, παρατρεχάμενων, σε  ένα χαρούμενο μπούγιο που έμελλε πολλές φορές από τότε να υποδεχτεί αξιωματούχους και υποσχέσεις για περάτωση του Μετρό της Καλαμαριάς μας.

Για να καταλαβαίνουμε τι λέμε: Μιλάμε για μια γραμμή 4,77 χλμ. περίπου για 5 σταθμούς  όλους και όλους («Νομαρχία», «Καλαμαριά», «Αρετσού», «Ν. Κρήνη» και «Μίκρα») και για μια περιοχή που αρχαία δεν έχει όπως η Εγνατία, διατρέχει την Πόντου και άλλες περιοχές αδόμητες και σοβαρά εμπόδια δεν αντιμετωπίζει, πέραν των απαλλοτριώσεων και της διάθεσης να λυθούν τα προβλήματα και να παραδοθεί το έργο.

Το μετρό της Καλαμαριάς αποτελεί τυπικό παράδειγμα της ελληνικής κακοδαιμονίας ενός δημόσιου έργου, αποτελεί επίσης ιδανικό παράδειγμα μελέτης του τι σημαίνει χρονική αλλά και οικονομική υπέρβαση, έξτρα αποζημιώσεις, εκτίναξη κόστους και κυρίως απαξίωση της νοημοσύνης του πολίτη μέσα από αλλεπάλληλες, αλληλοδιαψευδόμενες δηλώσεις.

Είναι χαρακτηριστικό πώς υπήρξε μια εποχή που σερβιρίζονταν το απίστευτο ανέκδοτο ότι το μετρό της Καλαμαριάς θα είναι έτοιμο ακόμα και πριν το μετρό της Θεσσαλονίκης!

Τον Απρίλιο του 2022 ο σπουδαίος  σεραίος υπουργός Κώστας Καραμανλής διατείνονταν δημόσια πως λειτουργία της επέκτασης θα πραγματοποιηθεί μετά την έναρξη λειτουργίας της βασικής γραμμής στα τέλη του 2023! Τότε ο υπουργός διέρρεε πως έρχεται και η επέκταση της γραμμής Καλαμαριάς μέχρι το Αεροδρόμιο “Μακεδονία”. Η επέκταση σύμφωνα με τον μέχρι σήμερα σχεδιασμό αφορά σε μια υπέργεια γραμμή (πάνω σε ειδική γέφυρα), που θα περιλαμβάνει τους σταθμούς ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΕΜΟΥ, ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ, ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ και τερματικό το ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ! Έξι μήνες νωρίτερα, το Νοέμβριο του 21 είχε δηλώσει με περηφάνια πώς το έργο είναι έτοιμο κατά 75%.

Τέτοιες ευφάνταστες δεσμεύσεις έμελλε να ακούσουμε αρκετές. Ο Νίκος Ταχιάος στις 13 Μαρτίου 2025 δήλωνε περήφανα: Στο τέλος του 2025 το Μετρό θα φτάσει στην Καλαμαριά. «Έχουμε βάλει ένα χρονικό ορόσημο στον ένα χρόνο από τη λειτουργία της βασικής γραμμής να λειτουργήσει το Μετρό της Καλαμαριάς».

Το φιλόδοξο σχέδιο του μετρό της Καλαμαριάς ακούστηκε επίσημα το 2011. Ανάμεσα στα πολλά και ενδιαφέροντα εκείνης της εποχής ήταν ο σταθμός Νομαρχία να γίνει συγκοινωνιακός κόμβος λόγω της στρατηγικής του θέσης -θα βρίσκεται στο βασικό άξονα που ακολουθούν πολλές λεωφορειακές γραμμές του ΟΑΣΘ- προσφέρεται για μεγάλη ανάπτυξη και  το ενδεχόμενο δημιουργίας πάρκινγκ στην περιοχή, ενδεχομένως στο πρώην στρατόπεδο «Φαρμάκη» καθώς και  τη δημιουργία τερματικού σταθμού λεωφορείων του ΟΑΣΘ στην περιοχή! Για το κόστος τα πράγματα ήταν ξεκάθαρα: ο φάκελος ένταξης και χρηματοδότησης, ύψους 425 εκατ. ευρώ ενώ αν δεν υπάρξουν ενστάσεις και προσφυγές, το έργο μας έλεγαν θα ξεκινήσει να κατασκευάζεται το πρώτο εξάμηνο του 2012. Σε αντίθετη περίπτωση, η έναρξη των εργασιών θα μετατεθεί για το δεύτερο εξάμηνο του 2012. Η επέκταση υπολογίζεται να λειτουργεί μέσα στο 2016!

«Παρά τη δύσκολη οικονομική συγκυρία, προχωράμε κανονικά στο σχεδιασμό μας. Η ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το μετρό. Οπως είχαμε δεσμευτεί, παρότι πολλοί αμφέβαλλαν, ολοκληρώθηκαν πριν από τον προγραμματισμένο χρόνο οι μελέτες επέκτασης προς την Καλαμαριά», σημείωνε ο τότε υφυπουργός Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, Γιάννης Μαγκριώτης.

Για να αποκτήσει ακόμα πιο πανηγυρικό χαρακτήρα η υπόθεση παρουσιάστηκε στις 18/11/2009 στο δημοτικό συμβούλιο της Καλαμαριάς το έργο της επέκτασης του μετρό προς την Καλαμαριά με πανηγυρικό χαρακτήρα!

‘Ένας ακόμα υπουργός που χε πάρει επάνω του το έργο ο Χρήστος Σταϊκούρας δήλωνε στις 7 Σεπτεμβρίου του 2024 πώς μέχρι το τέλος του 2025 θα παραδοθεί η επέκταση στην Καλαμαριά!

Επειδή η λανθάνουσα γλώσσα καμιά φορά λέει αλήθειες το Γενάρη του 2025 ο Νίκος Ταχιάος δηλώνει πώς το μετρό της Καλαμαριάς θα ολοκληρωθεί στο τέλος του 2026!  Η κυβέρνηση αντιδρά γιατί δημιουργείται χάος και νέα δήλωση: Εκ παραδρομής ήταν η διατύπωση πως το Μετρό της Καλαμαριάς θα είναι έτοιμο στο τέλος του 2026, δήλωσε που έκανε ο υφυπουργός Υποδομών, Νίκος Ταχιάος, ο οποίος μίλησε στο συνέδριο «Greece Talks» που πραγματοποιείται στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης. Στη ροή του λόγου του, ο κ. Ταχιάος ανέφερε πως η επέκταση του Μετρό στην Καλαμαριά θα δοθεί προς χρήση στο τέλος του 2026, αν και ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, είχε ανακοινώσει ότι αυτό θα συμβεί στις 30 Νοεμβρίου του 2025, δέσμευση η οποία ισχύει κανονικά.

Από το 2016 μέχρι το 2026 τα χρόνια της προσμονής είναι πλέον δέκα. Μαζί με τα χρόνια ανέβηκαν και τα εκατομμύρια, όπως φαντάζεστε. Τον Οκτώβριο 2023 το κόστος της Καλαμαριάς σύμφωνα με τις τότε δηλώσεις των αξιωματούχων είχε ανέβει στα 586 εκατ. Η βασική γραμμή κόστισε 3 δις και συμπεριλαμβάνει την Καλαμαριά.

Ο Νίκος Ταχιάος στις 28 Αυγούστου του 2024 εξήγησε πώς από το 1,5 δις φτάσαμε στα 3. 

«Ο προϋπολογισμός του έργου ήταν 1,5 δις. ευρώ , αλλά κόστισε περισσότερα, για τα οποία θα έχουμε χρόνο να συζητήσουμε. Να ληφθεί για παράδειγμα υπόψη ότι πολλές από τις αρχικές κατασκευαστικές εταιρίες, που ξεκίνησαν την κατασκευή του έργου , κατέρρευσαν στην πορεία και αποσύρθηκαν. Επίσης οι προσφυγές και τα δικαστήρια ήταν μία ακόμη επιβαρυντική μεταβλητή. Ωστόσο επισημαίνω ότι κυρίαρχο είναι ότι η λειτουργία του Μετρό είναι μια γιορτή για την πόλη».

Που βρισκόμαστε σήμερα; Στη γνωστή αβεβαιότητα. Όσο και αν το εκάστοτε αφήγημα μιλά για ένα έργο έτοιμο να εγκαινιαστεί στην πράξη τα προβλήματα είναι πολλά. Οι σταθμοί έχουν βασικές ελλείψεις, η Πόντου χρειάζεται τουλάχιστον μια διετία για να βρει τη μορφή που έχει εξαγγελθεί πως θα έχει μετά τη διάνοιξη και διαμόρφωση της, ο τερματικός του Φοίνικα και συγκοινωνιακές ρυθμίσεις εκεί που θα εξασφαλίσουν την ομαλή λειτουργία του με τη δημιουργία του ανάλογου εξαγγελμένου από χρόνια συγκοινωνιακού κόμβου είναι ακόμα στα χαρτιά, οι έξι διαφορετικές εργολαβίες στο έργο δημιουργούν απανωτές καθυστερήσεις και οι δοκιμές βρίσκονται ακόμα σε αρχικό στάδιο. Η παράδοση του έργου ακόμα και τον Ιούνιο του 2026 μοιάζει πια ένα μακρινό σενάριο.

Το μετρό της Καλαμαριάς αντιγράφει σε παθογένειες τη βασική γραμμή της Θεσσαλονίκης αλλά και όλα τα δημόσια έργα της χώρας και αποτελεί υλικό μελέτης για τους φοιτητές μιας πολυτεχνικής ή και οικονομικής σχολής για το πώς ένα κράτος καταφέρνει να διασύρει ένα δημόσιο έργο απαξιώνοντας το εντελώς.

Αν έχετε το χρόνο, την υπομονή και κυρίως την αντοχή αξίζει να μπείτε εδώ και να παρακολουθήσετε βήμα βήμα την πορεία του έργου από το 2014 μέχρι σήμερα. Η απόλαυση και τα συμπεράσματα δικά σας…

Αν συνοψίζοντας πρέπει να βγει ένα συμπέρασμα από όλη αυτή την περιπέτεια και αυτής της γραμμής του μετρό είναι πως χάθηκε μια μεγάλη ευκαιρία να αναπλαστούν ως όφειλαν περιοχές που περνά η γραμμή και έχουν τις δυνατότητες της ανάπλασης. Λόγου χάρη ο μεγάλος αδόμητος χώρος πλάι στη Νομαρχία θα μπορούσε να αποτελέσει μαζί με τον κήπο της Νομαρχίας και την Ναυτική διοίκηση απέναντι, έναν υπερτοπικό πόλο πράσινου και τουρισμού με τον κατάλληλο σχεδιασμό. Ανάλογα θα είχαν μεταμορφωθεί οι τρεις περιοχές που διασχίζει η Πόντου μέχρι την ακτή της Σχολής Δικαστών αν υπήρχε ένας ολοκληρωμένος πολεοδομικός και αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για να αλλάξουν εντελώς οι περιοχές αυτές.

Όμως το κράτος αδιαφόρησε εντελώς και φυσικά οι εκάστοτε δήμαρχοι αντί να υψώσουν ανάστημα και να το απαιτήσουν, ως τελευταία ευκαιρία της περιοχής, απλά σιώπησαν. Μάλιστα μερικές φορές απορεί κανείς πως με το δώρο της τελευταίας στιγμής κυριολεκτικά της διάνοιξης της Πόντου, που το υπουργείο όφειλε να είχε λύσει από την πρώτη μέρα που εξαγγέλθηκε μετρό στην Καλαμαριά, αποδέχτηκαν σιωπηλά ακόμα και την κατάργηση του συγκοινωνιακού κόμβου στο Φοίνικα που θα έλυνε προβλήματα. Η σιωπηλή αποδοχή των πάντων με αυτό τον τρόπο αποθαρρύνει τους χειρισμούς των διοικούντων και τους κάνει να λειτουργούν με ελεημοσύνες όπως έγινε στην Καλαμαριά. Κρίμα…