Η Θεσσαλονίκη ως πρωτεύουσα της Βόρειας Κορέας

Ο δημόσιος διάλογος που εξελίσσεται με αφορμή την προσπάθεια να μην γίνει το δημοψήφισμα που πρότειναν 23.214 πολίτες της Θεσσαλονίκης αναδεικνύει ενδιαφέροντα δεδομένα για τις δομές εξουσίας στην πόλη και επικίνδυνες αντιλήψεις για τη λειτουργία της δημοκρατίας.

Δύο είναι τα βασικά και αλληλοσυμπληρώμενα σενάρια που αναπτύσσονται στο δημόσιο διάλογο όσων αντιδρούν στο δημοψήφισμα: το σενάριο του κοινωνικού διχασμού και το σενάριο της οιονεί συνεχιζόμενης αντίδρασης στα μεγάλα έργα για την πόλη.

Το σενάριο του διχασμού κατηγορεί όσους/ες προτείνουν το δημοψήφισμα για διχαστικές κοινωνικά πρακτικές. Το ότι αυτές/οί ως δημότες του Δήμου Θεσσαλονίκης, απλά εξασκούν ένα συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα παρουσιάζεται ως παρέκκλιση.

Η λογική αυτή υπονοεί ότι στη Θεσσαλονίκη δεν πρέπει να εκφράζονται άλλες απόψεις πέρα από αυτές που έχει εγκρίνει ένας στενός κύκλος οικονομικής και πολιτικής ολιγαρχίας. Απόψεις που φυσικά υπηρετούν τα δικά του συμφέροντα.

Το σενάριο της οιονεί συνεχιζόμενης αντίδρασης στα μεγάλα έργα της πόλης εγκαλεί όσους/ες προτείνουν το δημοψήφισμα ως διαχρονικά εχθρικούς («από τη δεκαετία του ‘70») ως προς τις αναπτυξιακές προοπτικές της Θεσσαλονίκης.

Ως παραδείγματα μεγάλων αναπτυξιακών έργων ορίζονται η εσωτερική περιφερειακή οδός, η υποθαλάσσια, η μεταφορά των αρχαιοτήτων από το σταθμό Βενιζέλου του μετρό, το μετρό, το fly-over, τα έργα στη μαρίνα της Καλαμαριάς κλπ.

Στο σενάριο αυτό προκύπτει το παράδοξο οι τριαντάρηδες/σσες, που βασικά έτρεξαν μαζικά για τη συλλογή υπογραφών, να είναι πολιτικά ενεργοί/ές από την εποχή που βρίσκονταν σε παιδικούς σταθμούς όταν κατασκευάζονταν η εσωτερική περιφερειακή το 1990! Ελπιδοφόρο ως άποψη αλλά λιγάκι δύσκολο…

Μπορεί βέβαια να υπονοείται ότι υπάρχουν βαθιές διαγενεακές πολιτικές δομές που τοποθετούνται ενάντια σε τέτοια τεχνικά έργα. Αν αυτή είναι η υπόθεση εργασίας, τότε κατασκευάζεται ένα αφήγημα με πολιτικά υλικά του σήμερα και προβάλλεται στο κοντινό (1990) ή στο μακρινό παρελθόν («δεκαετία του 1970»).

Επιπλέον, το σενάριο αυτό παραβλέπει ότι όλα αυτά τα δήθεν μεγάλα αναπτυξιακά έργα είτε ακυρώθηκαν πλήρως γιατί αποδείχθηκε το άτοπο (π.χ. υποθαλάσσια), είτε στοίχισαν σκανδαλωδώς παράλογα ποσά διότι βασικά σχεδιάστηκαν για να εξυπηρετήσουν την κερδοφορία (π.χ. fly-over και μετρό), είτε προωθήθηκαν για να υπηρετήσουν πολιτικές σκοπιμότητες (π.χ μεταφορά αρχαιοτήτων από το σταθμό Βενιζέλου του μετρό). Το πιο κρίσιμο σε αυτό το σενάριο είναι ότι η βελτίωση του περιβάλλοντος της πόλης, με τη δημιουργία πάρκου στη ΔΕΘ, τη διατήρηση του περιαστικού δάσους του Σέιχ Σου, τη διατήρηση του παράκτιου μετώπου της Καλαμαριάς, θεωρείται ως διαχρονικά αντίθετη ως προς τις αναπτυξιακές προοπτικές της πόλης!

Από τα δύο παραπάνω σενάρια προκύπτουν ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Οι οικονομικές και πολιτικές ελίτ της πόλης αδυνατούν να προτείνουν πραγματικά αναπτυξιακές πολιτικές για τη Θεσσαλονίκη και παραμένουν αγκυλωμένες σε ότι εξυπηρετεί την άμεση βραχυχρόνια κερδοφορία (κατασκευαστικός τομέας, τουριστικές υπηρεσίες). Η επιλογή αυτή υπονομεύει τη βιωσημότητα του από δεκαετίες πληγωμένου δευτερογενούς τομέα της τοπικής οικονομίας αλλά και την ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα των παρακείμενων προς την πόλη αγροτικών περιοχών. Επιπλέον, η επιλογή αυτή έχει καταστροφικά αποτελέσματα για τον αστικό ιστό και τους κατοίκους του.

Τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούν οι υποστηρικτές των δύο παραπάνω σεναρίων αναπαράγουν μια αντίληψη περί της ύπαρξης δύο πολιτικών πολιτισμών, του εκσυγχρονιστικού (που οι ελίτ θεωρούν ότι εκπροσωπούν) και του παρωχημένου (στον οποίο κατατάσσουν όσους σήμερα υποστηρίζουν το δημοψήφισμα).

Πρόκειται για τη γνωστή πολιτική θεώρηση που οδήγησε στις κυβερνήσεις συνεργασίας των αρχών της προηγούμενης δεκαετίες με τη διαδοχική συμμετοχή της ΝΔ, του ΠΑΣΟΚ, του ΛΑΟΣ και της ΔΗΜΑΡ.

Τότε βέβαια είχε γίνει μια στοιχειώδης προσπάθεια να πεισθεί ο κόσμος για την ανάγκη των μνημονιακών μέτρων.

Η μεγάλη διαφορά είναι ότι σήμερα, μέσω της νομικίστικης επιχειρηματολογίας περί ακυρότητας του αιτήματος των 23.214 πολιτών, προωθείται η φίμωση της δημοκρατίας και ο πολιτικός ολοκληρωτισμός.

Κάπως έτσι, η Θεσσαλονίκη προτείνεται ως η επόμενη πρωτεύουσα της Βόρειας Κορέας…