«Τουρίστας με κουπόνια»: Η σκληρή αλήθεια για το ελληνικό καλοκαίρι
Στοιχεία ΕΛΣΤΑΤ: Ο Έλληνας τουρίστας, που κάνει διακοπές στη χώρα του, σε πληρωμένο κατάλυμα, δεν είναι το πιο σύντομο ανέκδοτο, αλλά είναι σίγουρα μειοψηφικό φαινόμενο
Όσοι έζησαν την περίοδο της αποκαλούμενης «ισχυρής Ελλάδας» στα τέλη των 90s και τις αρχές των 00s, σίγουρα θυμούνται την έκφραση «Αλβανός τουρίστας». Χρησιμοποιούνταν τότε ως το «πιο σύντομο ανέκδοτο» μιας κοινωνίας που βρισκόταν σε βαθύ καταναλωτικό λήθαργο. Ήταν η εποχή της φρενίτιδας του Χρηματιστηρίου, της ροής του εύκολου δανεικού χρήματος και των Ολυμπιακών Αγώνων.
Μέσα σε αυτό το κλίμα της τεχνητής ευμάρειας, η φτηνή μεταναστευτική εργασία από τις γειτονικές χώρες εργαλειοποιήθηκε, τροφοδοτώντας έναν ελάχιστα συγκαλυμμένο ρατσισμό και μια βαθιά ψευδαίσθηση ταξικής και εθνικής υπεροχής.
Για χρόνια, το στερεότυπο ήταν ακλόνητο: ο μετανάστης από την Αλβανία μπορούσε να είναι μόνο ο χειρώνακτας εργάτης της οικοδομής ή η οικιακή βοηθός, ενώ ο τουρισμός θεωρούνταν αποκλειστικό προνόμιο των «πρωτοκοσμικών» ξένων και των Ελλήνων με τα περιβόητα διακοποδάνεια.
Η οικονομική φούσκα μετατράπηκε σε πολιτισμική αλαζονεία, χωρίζοντας τους ανθρώπους σε εκείνους που δικαιούνταν να απολαμβάνουν και σε εκείνους που ήταν καταδικασμένοι να υπηρετούν.
Η ιστορία, όμως, αποδείχθηκε ο πιο ειρωνικός ισοπεδωτής. Όταν η παραζάλη του 2004 υποχώρησε και αποκαλύφθηκε το μέγεθος των χρεών, ξεκίνησε η βίαιη προσγείωση. Χρειάστηκε μια μακρά και επώδυνη μνημονιακή δεκαετία για να καταλάβουμε ότι το «ανέκδοτο» θα επέστρεφε ως μπούμερανγκ. Η οικονομική κρίση ανάγκασε χιλιάδες νέους Έλληνες να μεταναστεύσουν στο εξωτερικό, βιώνοντας οι ίδιοι τη σκληρή πραγματικότητα του οικονομικού μετανάστη.
Σήμερα, με τα Βαλκάνια να αναπτύσσονται σταθερά και την Αλβανία να εξελίσσεται σε έναν από τους πιο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς της περιοχής, η πραγματικότητα μας κλείνει το μάτι. Η πορεία αυτή αποτελεί ένα σκληρό αλλά αναγκαίο μάθημα: η οικονομική ευμάρεια δεν συνεπάγεται αυτόματα και κοινωνική ωριμότητα, και η έπαρση είναι πάντα το πρώτο βήμα προς την πτώση.
Μιας και πιάσαμε την Αλβανία
Σήμερα η Αλβανία είναι δημοφιλής τουριστικός προορισμός, με τους κατοίκους της να αντιστέκονται στο ξεπούλημα της γης τους με την «Επανάσταση των Φλαμίνγκο». Η έκφραση «Αλβανός τουρίστας» έχει μπει στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.
Ο Έλληνας τουρίστας, που κάνει διακοπές στη χώρα του, σε πληρωμένο κατάλυμα, δεν είναι το πιο σύντομο ανέκδοτο, αλλά είναι σίγουρα μειοψηφικό φαινόμενο.
Μειοψηφία ο Έλληνας τουρίστας
Τα τελευταία, προσωρινά, στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τις αφίξεις και τις διανυκτερεύσεις σε ξενοδοχεία, κάμπινγκ και ενοικιαζόμενα διαμερίσματα τον Μάιο, αποτυπώνουν ξεκάθαρα την εικόνα. Πάνω από οκτώ στις δέκα αφίξεις και σχεδόν εννιά στις δέκα διανυκτερεύσεις αφορούν αλλοδαπούς τουρίστες. Οι ημεδαποί αποτελούν το 18% της τουριστικής κίνησης και μόλις το 10,2% των διανυκτερεύσεων.
Μια λογική εξήγηση είναι ότι ο Μάιος δεν είναι μήνας διακοπών για τους Έλληνες, άρα είναι λογικό η τουριστική κίνηση να βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στις αφίξεις εξωτερικού. Αν όμως ρίξουμε μια ματιά στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ από το καλοκαίρι του 2025 (εν αναμονή των φετινών που θα βγουν το φθινόπωρο), θα δούμε ότι η δυσαναλογία επιμένει.
Για παράδειγμα τον Αύγουστο, το ζενίθ της περιόδου των αδειών, αυξάνονται μεν οι αφίξεις ημεδαπών στο 23,5% επί του συνόλου. Όμως οι διανυκτερεύσεις είναι πολύ λιγότερες, μόλις το 16%. Όσο για τον αριθμό των διανυκτερεύσεων, οι Έλληνες μένουν κατά μέσο όρο περίπου ένα τριήμερο, ενώ οι αλλοδαποί τουρίστες θα περάσουν πάνω από πέντε μέρες. Αντίστοιχη είναι η κατάσταση και φέτος τον Μάιο, με τη διαφορά ότι η μέση διαμονή είναι ακόμα πιο σύντομη.
Τα στοιχεία της Eurostat και της ΕΛΣΤΑΤ, που δείχνουν ότι το 46,6% των Ελλήνων δεν μπορεί οικονομικά να αντέξει ούτε επτά ημέρες διακοπών, επιβεβαιώνονται από την αναιμική συμμετοχή των ημεδαπών τουριστών στην κίνηση των τουριστικών καταλυμάτων.
Τουρίστας με κουπόνια
Ο εσωτερικός τουρισμός, που κάποτε θεωρούνταν από τους βασικούς αιμοδότες της ελληνικής υπαίθρου, ιδίως για τις μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις και τους λιγότερο «φαντεζί» προορισμούς, παραμένει σε χαμηλά επίπεδα.
Αν δεν υπήρχαν τα voucher κοινωνικού τουρισμού, που κι αυτά πολλοί δεν καταφέρνουν να τα εξαργυρώσουν, οι αφίξεις και οι διανυκτερεύσεις ημεδαπών στα τουριστικά καταλύματα της επικράτειας θα ήταν ακόμα λιγότερες.
Είναι ενδεικτικό ότι σύμφωνα με εκτιμήσεις υπαλλήλων της ΔΥΠΑ, σχεδόν η μία στις τέσσερις επιταγές για κοινωνικό τουρισμό μένει αναξιοποίητη και τα κονδύλια δεν φτάνουν ποτέ στους δικαιούχους.
Στα προγράμματα κοινωνικού τουρισμού για τους συνταξιούχους του ΕΦΚΑ, το ποσοστό των αναξιοποίητων επιταγών έφτασε την περασμένη σεζόν το 42%.
Η έλλειψη χρόνου, χρημάτων ακόμα και η αδυναμία να βρουν διαθέσιμο κατάλυμα την κατάλληλη περίοδο, αναγκάζει πολλούς δικαιούχους να «απεμπολήσουν» το ελάχιστο αυτό δικαίωμα που τους δίνεται με το σταγονόμετρο, και που έχουν χρυσοπληρώσει με εισφορές και κρατήσεις. Ειδικά φέτος, μετά από καταγγελίες των εργαζομένων για τα κονδύλια που μένουν αδιάθετα, η ΔΥΠΑ διέθεσε επιπλέον 30.000 voucher σε επιλαχόντες – περίπου το 10% των αρχικών.
Πάνω από τέσσερα εκατομμύρια αφίξεις τουριστών τον Μάιο
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η τουριστική δραστηριότητα τον Μάιο του 2026 κινήθηκε ανοδικά, με περισσότερες από 4 εκατομμύρια αφίξεις και 15,8 εκατομμύρια διανυκτερεύσεις, αύξηση 2,8% και 2,9% αντίστοιχα, σε σύγκριση τον αντίστοιχο μήνα του 2025.
Στα θετικά στοιχεία είναι ότι ο εσωτερικός τουρισμός, αν και μειοψηφικός εμφανίζει επίσης ποσοστιαία άνοδο, κατά 2,5% στις αφίξεις και 2,7% στις διανυκτερεύσεις. Οι αφίξεις αλλοδαπών τουριστών αυξήθηκαν κατά 3% και οι διανυκτερεύσεις κατά 2,7%.
Μισές διακοπές για τους ντόπιους
Όπως αναφέρει η ΕΛΣΤΑΤ, η μεγαλύτερη συμβολή στις αφίξεις και στις διανυκτερεύσεις παρατηρήθηκε από τους αλλοδαπούς με 82% και 89,8% αντίστοιχα, στο σύνολο των καταλυμάτων. Η μέση συνολική διανυκτέρευση για το μήνα Μάιο 2026, ανήλθε σε 4 ημέρες.
Οι ημεδαποί τουρίστες δεν κάνουν διακοπές ούτε καν ένα τριήμερο, με μέσο όρο διαμονής 2,2 ημέρες, έναντι 4,3 για τους ξένους.
Ενδιαφέρον έχει και η κατανομή των αφίξεων και διανυκτερεύσεων ανά τύπο καταλύματος.
Ενώ στα ξενοδοχεία πάνω από το 90% των διανυκτερεύσεων είναι από ξένους, στα κάμπινγκ το ποσοστό πέφτει στο 76,7%. Σχεδόν ο ένας στους τέσσερις τουρίστες σε κάμπινγκ είναι Έλληνας (23,3%), γεγονός που δείχνει και τη στροφή σε πιο οικονομικούς τύπους διακοπών. Ελαφρώς μειωμένες κατά 0,6% ήταν οι διανυκτερεύσεις ημεδαπών τουριστών σε καταλύματα σύντομης διαμονής (ενοικιαζόμενα δωμάτια – Airbnb), άλλη μια ένδειξη συρρίκνωσης των δαπανών.
πηγή: In.gr, Αφροδίτη Τζιαντζή
