«Το κύμα του κακού επεκτείνεται προς τη Θεσσαλονίκη» – Τα τρία μερόνυχτα που η πόλη ξαγρύπνησε
Ένα ξεχασμένο γεγονός που λανθασμένα συγχέεται με την αδιανόητη τραγωδία της Χαλκιδικής - Ο φόβος, η παραπληροφόρηση και οι δρόμοι που μετατράπηκαν σε πρόχειρα καταλύματα
Ένα ξεχασμένο γεγονός της Θεσσαλονίκης που συγχέεται λανθασμένα με την παραπάνω τραγωδία ήταν οι σεισμικές δονήσεις που έπληξαν την πόλη λίγα 24ωρα μετά.
Την ώρα που η Χαλκιδική μετρούσε τις βαθύτατες πληγές που άφησε πίσω ο εγκέλαδος και κάτω από τα χαλάσματα υπήρχε μόνο θάνατος, η Θεσσαλονίκη δοκιμάζονταν και αυτή από το χτύπημα των Ρίχτερ.
Την 29η Σεπτεμβρίου 1932 η Θεσσαλονίκη σείεται από σεισμικές δονήσεις με επίκεντρο τη Λίμνη Βόλβη.
Με τα νέα που έρχονται από τη Χαλκιδική να είναι τραγικά, ήταν βέβαιο ότι οι δονήσεις αυτές προκάλεσαν σκηνές πανικού σε όλη την πόλη.
Η εφημερίδα «Μακεδονία» στο φύλλο της 30ης Σεπτεμβρίου κάνει λόγο για μια εφιαλτική και γεμάτη ανησυχία, ημέρα που πέρασε η Θεσσαλονίκη.
Χαρακτηριστικό της κατάστασης είναι ότι πολλοί άφησαν τις οικίες τους και έμειναν για ώρες σε πλατείες ή προαύλια εκκλησιών.
Η πρώτη δόνηση μάλιστα έπιασε τη Θεσσαλονίκη στον… ύπνο καθώς σημειώθηκε στις 6 το πρωί.
Ο κόσμος σηκώθηκε πανικόβλητος από τα κρεβάτια του και έτρεχε στους δρόμους, κάποιοι εξ αυτών γυμνοί, ξυπόλυτοι, και οι περισσότεροι φυσικά με τα νυχτικά και τις πιτζάμες τους.
Δεν έλειψαν και οι μικροτραυματισμοί καθώς κάποιοι πάνω στον πανικό τους πήδηξαν από ύψος προς το δρόμο.
Όσοι πάλι δεν είχαν μπαλκόνια προσπάθησαν να βρουν τρόπο διαφυγής και σωτηρίας πηδώντας σε στέγες γειτονικών σπιτιών.
Κατά τη διάρκεια της ημέρας σημειώθηκαν και άλλες δονήσεις, μικρότερες σε ένταση, αλλά ικανές για να μεγαλώσουν το άγχος των Θεσσαλονικιών.
Κτίρια όπως η Αμερικανική Γεωργική Σχολή, το Γαλλικό Προξενείο, το μέγαρο που στεγάζει το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, το μέγαρο Σκαπέρδα, η Αγροτική Τράπεζα, αλλά και σπίτια επί της οδού Δημοκρατίας και της οδού Τσιμισκή υπέστησαν ρωγμές.
Ανάλογη εικόνα και στο Βαρδάρη με το αστυνομικό τμήμα της περιοχής να κρίνεται ακατάλληλο μετά τους σεισμούς.
Ζημιές υπέστη και το Παπάφειο, ενώ κατέρρευσαν και κτίρια που ήταν ακατοίκητα πίσω από το ορφανοτροφείο.
Ακόμη και το τότε δημαρχιακό μέγαρο υπέστη σοβαρές ρωγμές, όπως και το Γηροκομείο.
Μπορεί ο φόβος να κρατούσε τους Θεσσαλονικείς μακριά από τα σπίτια, αλλά δεν τους εμπόδισε στο να σπεύσουν στους ιερούς ναούς της πόλης που γέμισαν ασφυκτικά κατά τις δεήσεις και λιτανείες που διεξάγονταν ως… προστασία από το σεισμό.
Δείγμα του έντονου φόβου που επικρατούσε στη Θεσσαλονίκη στον απόηχο της μεγάλης τραγωδίας της Χαλκιδικής είναι και τα όσα αναφέρονται στην εφημερίδα «Μακεδονικά Νέα» όπου στο πρωτοσέλιδό της σημειώνει:
«Το κύμα του κακού επεκτείνεται και προς δυσμάς, προς την Θεσσαλονίκην».
Το ρεπορτάζ της εφημερίδας εστιάζει στις σοβαρές ζημιές που έγιναν σε περιοχές γύρω από το επίκεντρο των δονήσεων, όπως για παράδειγμα στη Νέα Απολλωνία, στα λουτρά που βρίσκονται εκεί, αλλά και στα γύρω χωριά.
Στο οπισθόφυλλο της 30ης Σεπτεμβρίου τα «Μακεδονικά Νέα» κάνουν λόγο για 24ωρα αγωνίας και τρόμου για τους Θεσσαλονικείς που διανυκτέρευσαν σε ύπαιθρο, πάρκα, πλατείες που μετατράπηκαν σε πρόχειρους καταυλισμούς.
Το σκηνικό πλέον που αντικρίζει κανείς στους δρόμους του κέντρου είναι γεμάτο με αντίσκηνα, στρώματα, κουβέρτες.
Μεγαλύτερο πανικό προκαλούσε και η παραπληροφόρηση που υπήρχε, καθώς άρχισαν να κυκλοφορούν φήμες στην πόλη ότι τα κτίρια της πυρίκαυστου ζώνης είτε ράγισαν, είτε μετατοπίστηκαν, είτε υπέστησαν καθιζήσεις.
Και φυσικά οι φήμες ότι το βράδυ θα πλήξει τη Θεσσαλονίκη νέος ισχυρότερος και καταστροφικότερος σεισμός.
Όσοι δεν έμειναν στο δρόμο, αποφάσισαν να πάρουν λίγα πράγματα και να μετατοπιστούν προς τα εξοχικά μέρη της εποχής.
Όσο περνούσαν οι ώρες και οι δονήσεις άρχισαν να λιγοστεύουν ή να μην είναι της ίδιας εντάσεως, οι Θεσσαλονικείς άρχισαν να… ξεχνούν το φόβο.
Όπως χαρακτηριστικά σημειώνουν οι εφημερίδες της εποχής η πλειοψηφία όσων διανυκτέρευσαν στις επιτόπιες σκηνές που στήθηκαν άρχισαν να νοσταλγούν την θαλπωρή των σπιτιών τους, επίσης μετά από τόσες ώρες άρχισαν και οι βιολογικές ανάγκες όπως η πείνα, αλλά και οι δουλειές και οι υποχρεώσεις που δεν χωρούσαν περαιτέρω αναβολή.
Με γεωλόγους και σεισμολόγους να βρίσκονται σε «πόλεμο» όσον αφορά το αν θα συνεχιστούν ή όχι οι δονήσεις σε Χαλκιδική και Θεσσαλονίκη, η πόλη βρισκόταν και αυτή χωρισμένη στα δύο, αφού κάποιοι πήραν το δρόμο της επιστροφής για τα σπίτια τους, ενώ άλλοι έφερναν… προμήθειες στις σκηνές.
Χαρακτηριστικό πάντως των ημερών εκείνων είναι ότι ο φόβος «ένωσε» κατά κάποιο τρόπο τους Θεσσαλονικείς.
Πλούσιοι και φτωχοί, όλοι βρίσκονταν μαζί σε προαύλια ιερών ναών, όπως αυτών της Αγίας Σοφίας και της Παναγίας Χαλκέων.
Στο μόνο που μπορεί να διέφεραν ήταν ότι οι μεν είχαν τη δυνατότητα να κοιμούνται κάτω από σκηνή, και οι δε κοιτάζοντας τον ουρανό…
Η καθημερινότητα επανήλθε στη Θεσσαλονίκη, όχι όμως και στη Χαλκιδική που ζούσε ακόμη εφιαλτικές στιγμές και μονοπωλούσε το ενδιαφέρον των τοπικών εφημερίδων και τις επόμενες ημέρες.
