Ξύλινο ντεκ στη Θεσσαλονίκη: Τα high-tech drone του Δήμου απέναντι στις τεχνικές ενστάσεις για το μέλλον του Θερμαϊκού

Το πολυσυζητημένο έργο της επέκτασης στην Παλιά Παραλία Θεσσαλονίκης με την κατασκευή του ξύλινου ντεκ (deck) βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Πίσω από την εντυπωσιακή αισθητική και πρακτική αναβάθμιση που υπόσχονται οι μακέτες της ανάπλασης, εκφράζονται ορισμένα ερωτήματα που σχετίζονται με ένα πλέγμα σύνθετων τεχνικών, περιβαλλοντικών και οικονομικών παραμέτρων.

Τι θα συμβεί με τα απορρίμματα που θα εγκλωβίζονται κάτω από την κατασκευή; Πώς θα επηρεαστεί το ήδη ευαίσθητο οικοσύστημα του Θερμαϊκού και το φαινόμενο του φυτοπλαγκτού; Ποιοι κίνδυνοι ελλοχεύουν από τη διατάραξη του κυματισμού και πώς απαντά ο Δήμος στα ζητήματα καθημερινής συντήρησης;

Η parallaxi καταγράφει αναλυτικά αυτή τη μίνι – δημόσια συζήτηση, παραθέτοντας από τη μια πλευρά τις τεχνικές ενστάσεις του πολιτικού μηχανικού και έμπειρου ιστιοπλόου, Γιώργου Αυγερινού, ο οποίος ήταν και από τους λίγους – αν όχι ο μοναδικός πολίτης –  που συμμετείχε ενεργά στη δημόσια διαβούλευση για το θέμα, και από την άλλη τις επίσημες απαντήσεις και τον σχεδιασμό του αντιδημάρχου Τεχνικών Έργων και Βιώσιμης Κινητικότητας του Δήμου Θεσσαλονίκης, Πρόδρομου Νικηφορίδη.

Από τον «ποδηλατόδρομο» στο θηριώδες έργο: Το ιστορικό της επέκτασης

Για να κατανοήσει κανείς το μέγεθος του έργου, πρέπει να ανατρέξει στο παρελθόν του. Όπως υπενθυμίζει ο κ. Αυγερινός, η ιδέα ξεκίνησε πριν από χρόνια ως μια πρόταση του σημερινού προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου, Σπύρου Βούγια, για ένα «ελαφρύ και αναστρέψιμο» ντεκ πλάτους μόλις 4 μέτρων, το οποίο θα έλυνε αποκλειστικά το πρόβλημα του ποδηλατόδρομου.

Στην πορεία ωστόσο, ο σχεδιασμός άλλαξε ριζικά. Η ανάπλαση προβλέπει πλέον μια σταθερή επέκταση πλάτους 12 μέτρων, η οποία μετατρέπει το έργο σε μια μόνιμη, βαριά υποδομή.

Για να στηριχθεί αυτή η κατασκευή πάνω από το νερό, η μελέτη προβλέπει τη δημιουργία ενός πυκνού δικτύου από 384 πασάλους σκυροδέματος (διαμέτρου ενός μέτρου ο καθένας), οι οποίοι θα καρφωθούν σε βάθος 18 μέτρων στον πυθμένα της θάλασσας, σε ένα πλέγμα 6 Χ 6 μέτρων. Κάτω από το ντεκ θα τοποθετηθεί εσωτερική λιθοριπή (μεγάλες πέτρες) που θα εξέχει μισό μέτρο από την επιφάνεια, ενώ σε απόσταση 28 μέτρων από την ακτή σχεδιάζεται ένας υποθαλάσσιος ύφαλος μήκους 1.200 μέτρων (από τον Λευκό Πύργο έως το Λιμάνι), ο οποίος θα φτάνει σε βάθος 1 έως 1,5 μέτρου κάτω από το νερό.

Η απειλή του «Γαρμπή» και ο εγκλωβισμός των απορριμμάτων

Η ανάγκη γι’ αυτές τις θηριώδεις υποδομές προκύπτει από έναν συγκεκριμένο φυσικό παράγοντα. Τον νοτιοδυτικό άνεμο, γνωστό ως «Γαρμπή». Σύμφωνα με τον κ. Αυγερινό, ο Γαρμπής εμφανίζεται σπάνια – περίπου μία φορά στα δύο χρόνια – αλλά η δυναμική του είναι καταστροφική.

Έχοντας ένα «fetch» (απόσταση πλεύσης του ανέμου πάνω από το νερό) 20 μιλίων από τη Μεθώνη και την Αγαθούπολη, δημιουργεί τεράστια κύματα που χτυπούν την παραλία χωρίς καμιά προστασία από το Λιμάνι μέχρι το Μικρό Καραμπουρνού.

Η κατασκευή του υποθαλάσσιου ύφαλου σχεδιάστηκε ακριβώς για να «σπάει» τη δύναμη αυτού του κύματος και να προστατεύει το ξύλινο δάπεδο. Ωστόσο, ο κ. Αυγερινός προειδοποιεί ότι αυτή η παρέμβαση ενδέχεται να λειτουργήσει ως περιβαλλοντική παγίδα:

«Ο ύφαλος θα ανακόψει τη φυσική ροή των θαλάσσιων ρευμάτων. Στη λεκάνη που δημιουργείται ανάμεσα στον ύφαλο και την ακτή, τα σκουπίδια, οι φερτές ύλες, τα φύκια και τα νεκρά τρωκτικά που ξεβράζονται από τους αγωγούς ομβρίων μετά από μεγάλες νεροποντές θα παγιδεύονται. Θα κάθονται στις πέτρες της λιθοριπής, θα βουλιάζουν και θα σαπίζουν».

Ο ίδιος προσθέτει ότι η σκίαση του νερού κάτω από το ντεκ σε συνδυασμό με την άνοδο της θερμοκρασίας στη λιμνάζουσα ζώνη θα επιτείνει τον ευτροφισμό, προκαλώντας έξαρση του φυτοπλαγκτού και έντονη δυσοσμία λόγω του υδρόθειου που προκαλείται εξαιτίας της μεγάλης ζέστης.

Η απάντηση του Δήμου: Τηλεκατευθυνόμενα Drone και μετακύλιση της συντήρησης

Απέναντι στις ανησυχίες αυτές, ο αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων, Πρόδρομος Νικηφορίδης εμφανίζεται καθησυχαστικός, τονίζοντας ότι ο Δήμος έχει προβλέψει τις προκλήσεις και θα επιστρατεύσει σύγχρονα τεχνολογικά μέσα που εφαρμόζονται διεθνώς.

Ο κ. Νικηφορίδης επιβεβαιώνει ότι η λύση που εξετάζεται βασίζεται στη χρήση high – tech εξοπλισμού:

Drone καθαρισμού: «Σε πολλά ευρωπαϊκά λιμάνια και σε σημεία που υπάρχουν μαρίνες, υπάρχουν ειδικά drone καθαρισμού. Πρόκειται για τηλεκατευθυνόμενες συσκευές οι οποίες συγκεντρώνουν ό,τι σκουπίδια υπάρχουν στις περιοχές αυτές. Είναι ένα θέμα που είχαμε ερευνήσει ως γραφείο μελετών ήδη από την περίοδο του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού» αναφέρει χαρακτηριστικά μιλώντας στην parallaxi.

Ρήτρες στον διαγωνισμό: Η καθαριότητα και η διατήρηση του χώρου δεν θα επιβαρύνουν τις καθημερινές υπηρεσίες του Δήμου, αλλά θα αποτελούν συμβατική υποχρέωση του αναδόχου. «Στο διαγωνισμό θα υπάρχει όρος να ζητηθεί ο καλύτερος τρόπος για να τον καθαρισμό. Η εταιρεία που θα αναλάβει θα οφείλει να προχωρήσει στην όποια διαδικασία, γιατί θα υπάρχει και ο όρος για τη συντήρηση όλου αυτού του θέματος για μια πενταετία».

Προστατευτικά Δίχτυα: Ο αντιδήμαρχος αποκαλύπτει επίσης ότι εξετάζονται συμπληρωματικές προτάσεις όπως η τοποθέτηση ειδικών δικτύων που θα εμποδίζουν τη ρύπανση να εισέλθει κάτω από την κατασκευή.

«Οι ανησυχίες είναι δικαιολογημένες από αυτούς που ανησυχούν, αλλά εμείς λέμε ότι το θέμα αυτό θα βρει σίγουρα μια καλύτερη λύση από ό,τι υπάρχει σήμερα, που δεν υπάρχει ξύλινο ντεκ», υπογραμμίζει ο κ. Νικηφορίδης.

Το μεγάλο ερώτημα της συντήρησης στην πόλη

Η συζήτηση για τα drone καθαρισμού φέρνει στο προσκήνιο το γενικότερο ζήτημα της ικανότητας του αστικού ιστού να συντηρεί σύνθετες υποδομές. Ο κ. Αυγερινός εκφράζει τον σκεπτικισμό του, φέρνοντας ως παράδειγμα την υφιστάμενη κατάσταση στη Νέα Παραλία: «Όταν οι δεξαμενές και τα συντριβάνια στη Νέα Παραλία δυσκολεύονται να λειτουργήσουν σωστά εδώ και χρόνια, πώς θα λειτουργήσουν τα ρομπότ μέσα στο θαλασσινό νερό; Η εμπειρία έχει δείξει ότι η πόλη δυσκολεύεται στη συντήρηση ακόμα και των επίγειων υποδομών της».

Παράλληλα, ο μηχανικός εκφράζει ενστάσεις για το μικροκλίμα της περιοχής, σημειώνοντας ότι η δημιουργία μιας τεράστιας ενιαίας επιφάνειας (τα 15 μέτρα της υπάρχουσας παραλίας συν τα 12 μέτρα του ντεκ) χωρίς δέντρα ή φυσικό πράσινο, παρά μόνο με ζαρντινιέρες θα λειτουργήσει ως θερμοσυσσωρευτής κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, επιβαρύνοντας παρακείμενες κατοικίες.

Φιλοσοφία υλικών και Πολιτική Προστασία

Η διαφωνία επεκτείνεται και στο κατασκευαστικό σκέλος. Ο κ. Αυγερινός αντιπροτείνει μια εναλλακτική λύση ήπιου μπαζώματος κατά 5-7 μέτρα με τη χρήση τσιμεντένιων μπλοκ και τη μεταφορά των ιστορικών μαρμάρων στη νέα γραμμή αιγιαλού.

Ισχυρίζεται ότι η λύση αυτή θα κόστιζε το 1/5 του προϋπολογισμού (το έργο εκτιμάται στα 50 εκατομμύρια ευρώ), θα ολοκληρωνόταν ταχύτητα από τη θάλασσα χωρίς να κλείσει το πεζοδρόμιο και δεν απαιτούσε ούτε ύφαλους, ούτε συστήματα καθαρισμού.

«Όλες αυτές οι δαπανηρές υποδομές γίνονται μόνο και μόνο για να παραμείνει το δάπεδο ξύλινο» σημειώνει.

Από την πλευρά του ο κ. Νικηφορίδης ξεκαθαρίζει ότι το ξύλο αφορά αποκλειστικά την τελική επιφάνεια βάδισης και όχι τον φέροντα οργανισμό, ενώ αφήνει αιχμές για τα κίνητρα της κριτικής: «Ακούω και διαβάζω κάποιους που νομίζουν ότι όλη η κατασκευή είναι από ξύλο…Σε αυτούς δεν υπάρχει απάντηση, γιατί ο καθένας έχει τα δικά του κίνητρα, τις δικές του ανησυχίες και τα δικά του ερωτήματα».

Τέλος, ένα επιπλέον ζήτημα που τέθηκε στη συζήτηση αφορά την Πολιτική Προστασία. Ο κ. Αυγερινός υποστηρίζει ότι ο υποθαλάσσιος ύφαλος θα εμποδίζει την προσέγγιση σκαφών (π.χ. αποβατικών ή μεγάλων σωστικών μέσων) στην ακτή σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, όπως ένας μεγάλος σεισμός ή μια πυρκαγιά στο κέντρο της πόλης, χαρακτηρίζοντας τις απαντήσεις για εκκένωση με κολύμβηση ως «εξωπραγματικές».

Τέλος πρότεινε να υπάρξει μια επιπλέον αναλυτική ενημέρωση για το θέμα, από τον Πρόδρομο Νικηφορίδη σε ανοικτή εκδήλωση – συζήτηση στο Εμπορικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης.

Το έργο της επέκτασης της παραλίας Θεσσαλονίκης παραμένει μια εξίσωση με πολλούς αγνώστους. Το αν η απάντηση στις προκλήσεις του ταλαιπωρημένου Θερμαϊκού βρίσκεται στις high – tech λύσεις των μελλοντικών αναδόχων ή αν οι φυσικοί περιορισμοί θα δικαιώσουν τους… σκεπτικιστές, είναι κάτι που θα κριθεί στο μέλλον.

Το ξύλινο ντεκ της παλιάς… νέας παραλίας

Σαν ένα καράβι που θα ταξιδεύει νοητά, τους Θεσσαλονικείς και τους επισκέπτες της πόλης, στον Θερμαϊκό, χαρακτηρίζεται η κατασκευή του ξύλινου ντεκ της παλιάς παραλίας, ένα ακόμη έργο που δημοπρατείται το 2026. Δεν πρόκειται για μια εντυπωσιακή ανάπλαση, ούτε για ένα έργο που φιλοδοξεί να αλλάξει θεαματικά τον χάρτη της πόλης. Πρόκειται για μια ουσιαστική παρέμβαση στην καθημερινότητά της.

Το νέο ντεκ δεν επαναπροσδιορίζει την παραλία, αλλά τη συμπληρώνει. Προσθέτει έναν χώρο παραμονής εκεί όπου υπήρχε πριν μόνο η διέλευση. Επιτρέπει το κάθισμα, τη στάση, την παρατήρηση. Μια μικρή αλλαγή, αλλά με μεγάλη σημασία γιατί μετατοπίζει τη σχέση του σώματος με τον δημόσιο χώρο και υπενθυμίζει ότι η ποιότητα ζωής χτίζεται συχνά με τέτοιες λεπτομέρειες. Τα χαρακτηριστικά του έργου: Ξύλινο κατάστρωμα (deck), πλάτους 12,0 m και μήκους 1.100 m, το οποίο εδράζεται σε πασσάλους από σκυρόδεμα. Το ντεκ θα είναι στατικά ανεξάρτητο από το υφιστάμενο κρηπίδωμα. Ανάχωμα από φυσικούς ογκόλιθους και σε επαφή με το υφιστάμενο κρηπίδωμα για την ανάσχεση της των κυμάτων και την προστασία του ξύλινου καταστρώματος, μήκους 1.100 m περίπου.

Κρηπίδωμα από σκυρόδετους τεχνητούς ογκόλιθους και λιθορριπή στο ανατολικό άκρο της περιοχής επέμβασης (περιοχή Λευκού Πύργου), μήκους 21,0 m. Ύφαλοι κυματοθραύστες από φυσικούς ογκόλιθους και λιθορριπή, μήκους 230 m. Ποδηλατόδρομος αμφίδρομης κίνησης, μήκους 1.100 m.

Στην παρούσα φάση, βρισκόμαστε στην ετοιμασία του φακέλου από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου Θεσσαλονίκης, ο οποίος αναμένονταν να κατατεθεί στη Διαχειριστική Αρχή του ΕΣΠΑ Κεντρικής Μακεδονίας για τον πλήρη έλεγχο του έργου στο διάστημα που διανύουμε, ωστόσο από την διοίκηση του Δήμου είχε ξεκαθαριστεί εγκαίρως πως ενδεχομένως η ολοκλήρωση του φακέλου να χρειαστεί περισσότερο χρόνο λόγω της πολυπλοκότητας αλλά και τον απαιτήσεων που το έργο έχει.