28ο ΦΝΘ: Η συμπερίληψη αρχείων σε μια ταινία τα διασώζει απο την εξαφάνισή τους
Η συζήτηση γύρω από τη «Γενεαλογία του Μέλλοντος: Αρχείο και Κινηματογράφος» ανέδειξε τη σημαντικότητα ενασχόλησης με το αρχείο
Όταν αρχεία που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν ή να πεταχτούν, συμπεριλαμβάνονται σε μια ταινία, αποκτούν νέα ζωή επισήμανε η Ελίζαμπεθ Κλινκ, παραγωγός, ερευνήτρια και ειδικός αδειοδότησης αρχειακού υλικού σε πολυβραβευμένα ντοκιμαντέρ, η οποία συμμετείχε στη συζήτηση «Γενεαλογία του Μέλλοντος: Αρχείο και Κινηματογράφος» που διοργανώθηκε σήμερα στο πλαίσιο του αφιερώματος «Όλη η Μνήμη του Κόσμου» του 28ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.
«Kάθε φορά που ένα ντοκιμαντέρ γυρίζεται με τη χρήση αρχείου, το διασώζει. Τα κρατάει ζωντανό σε μια νεότερη, πιο μοντέρνα μορφή. Και νομίζω ότι είναι μια από τις μεγάλες χαρές αυτού που κάνουμε» τόνισε η Καναδή ερευνήτρια και παραγωγός.
H εμπειρική πιστοποίηση της πρότασής της
Ανέφερε ως παράδειγμα ότι όταν εργαζόταν για μία ταινία του Βέρνερ Χέρτζογκ για τα ηφαίστεια, εντόπισαν σε ένα μικρό αρχείο ηφαιστειολόγου στη Γαλλία αρνητικό φιλμ, το οποίο πρότειναν να τους το παραχωρήσουν και να το μετατρέψουν σε 4K.
Οι υπεύθυνοι ενθουσιάστηκαν επειδή ήξεραν ότι δεν θα μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά τη μετατροπή του φιλμ. Το απόσπασμα χρησιμοποιήθηκε στην ταινία του Βέρνερ Χέρτζογκ και στη συνέχεια σε μία άλλη που κέρδισε Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ εκείνη τη χρονιά, εξήγησε η Ελίζαμπεθ Κλινκ.
Η ερευνήτρια και παραγωγός είπε ότι υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι να δουλέψει κάποιος με αρχεία για να τα κάνει πιο ελκυστικά και έκανε αναφορά στην ταινία της για τον μουσικό Φρανκ Ζάπα, στην οποία οι μόνες λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν ήταν εκείνες που έλεγε ο ίδιος επισημαίνοντας ότι ήταν μία ενδιαφέρουσα πρόκληση.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα που βρήκα ήταν ένα μικρό καλωδιακό κανάλι που δημιουργήθηκε στο υπόγειο ενός ατόμου στην Πενσυλβάνια, στο οποίο ο Φρανκ Ζάπα εμφανίστηκε μια μέρα. «Μου πήρε σχεδόν έξι μήνες για να βρω την πραγματική κασέτα. Ήταν πολύ παλιό βίντεο. Αλλά ήταν διασκεδαστικό το ότι βρήκα έναν διαφορετικό τρόπο να το απεικονίσω» σημείωσε.
Επιπλέον αναφέρθηκε σε ταινία, στην οποία παραγωγός ήταν ο Μάικλ Κέιν με θέμα τη δεκαετία του ’60.
«Ήταν μια ταινία για το τι συνέβη στο Λονδίνο τη δεκαετία του ’60. Και ήταν μια επανάσταση όχι μόνο της μουσικής, αλλά και του ταξικού συστήματος. Ξαφνικά, οι Άγγλοι της εργατικής τάξης έγιναν φωτογράφοι, ηθοποιοί και μουσικοί. Και αυτό που μου άρεσε σε αυτή την ταινία η ιδέα να βλέπουμε μόνον τους ανθρώπους εκείνης της εποχής και να τους ακούμε στη σημερινή εποχή να μιλούν για τη ζωή και την εποχή του ’60» πρόσθεσε.
Ο Ερίκ Καμπρόν, Licence Executive στο British Pathé, ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά οπτικοακουστικά αρχεία παγκοσμίως που περιλαμβάνει περισσότερες από 85.000 κινηματογραφικές ταινίες και 12 εκατομμύρια φωτογραφίες που καταγράφουν γεγονότα από το 1896 έως το 1978, τόνισε ότι επικοινωνούν με τον οργανισμό σκηνοθέτες και δημιουργοί ντοκιμαντέρ.
«Μερικές φορές ξέρουν ήδη τι ψάχνουν, έχουν ήδη δει κάτι σε έναν ιστότοπο» είπε προσθέτοντας ότι το British Pathé έχει κανάλι στο YouTube, ώστε να μπορούν όσοι ενδιαφέρονται να αναζητήσουν συγκεκριμένο υλικό.
Ειδική αναφορά έκανε στην ταινία «Do You Love Me?» στην οποία η δημιουργός της χρησιμοποίησε αρχειακό υλικό μιας ώρας από το British Pathé που αφορά τη Βηρυτό στο Λίβανο.
«Είναι απίστευτο που κατάφερε να δημιουργήσει αφήγηση μόνο με αρχειακό υλικό. Είναι περίπλοκη η διαδικασία του μοντάζ, η οποία είναι ένα κατόρθωμα» τόνισε διευκρινίζοντας ότι είναι μία ιστορία για την πόλη και τις κοινότητες της εντός και εκτός.
Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους ένας βιωματικός χώρος, στον οποίο ο καθένας μπορεί να βρει την ταυτότητά του
«Προσπαθούμε να αποδείξουμε ότι τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ) δεν είναι ένας γραφειοκρατικός οργανισμός, αλλά ένας ζωντανός φορέας διαχείρισης της μνήμης» τόνισε η Αμαλία Παππά, αναπληρώτρια γενική διευθύντρια στα ΓΑΚ.
Τονίζοντας ότι πολλές φορές στην Ελλάδα οι έννοιες του αρχειακού υλικού, ή του Αρχείου δεν είναι τόσο ξεκάθαρη, όσο των βιβλίων και των βιβλιοθηκών υπογράμμισε ότι πρόκειται για έναν φορέα επικοινωνίας και έναν τρόπος πρόσβασης στην εμπειρία του άλλου, είτε είναι ένας δημόσιος φορέας που έχει παράξει ένα αρχείο είτε είναι ένα φυσικό πρόσωπο.
«Ο ρόλος των Αρχείων είναι εξαιρετικά σημαντικός. Η ανάγκη το να γνωρίζει κανείς την ιστορία του, το ιστορικό του παρελθόν και να τοποθετεί τον εαυτό του εκεί είναι πολύ σημαντική» συμπλήρωσε.
«Η διατήρηση ατομικής και συλλογικής μνήμης για εμάς είναι αδιαπραγμάτευτη, το μότο μας τα τελευταία χρόνια είναι “Διασφαλίζοντας τη θεσμική μνήμη-Εξασφαλίζοντας τη μνήμη του μέλλοντος”» ανέφερε σημειώνοντας ότι έργο του αρχειονόμου είναι να φωτίσει και τις μικρές ιστορίες των αφανών ανθρώπων που είναι μέσα στα αρχεία, με τους οποίους δεν έχει ασχοληθεί η ιστορία.
Στο αναγνωστήριο οι άνθρωποι που εξυπηρετούν τα διαφόρων τύπων αιτήματα δεν έχουν να κάνουν μόνο με μία τεχνική δουλειά, αλλά πολλές φορές η συνομιλία με τον ερευνητή έχει και θεραπευτικό χαρακτήρα, επισήμανε.
«Στα Αρχεία έρχονται άνθρωποι μεγάλης ηλικίας που θέλουν να επιστρέψουν στις ρίζες τους, είναι υιοθετημένοι, θέλουν να βρουν τους φυσικούς τους γονείς, έρχονται απόγονοι οικογενειών προσφύγων που σε ένα αντίστροφο ταξίδι προσπαθούν να βρουν τις ρίζες τους. Είναι ένας βιωματικός χώρος, στον οποίο ο καθένας, ειδικά η νέα γενιά μπορεί να βρει την ταυτότητά της» επισήμανε.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο ντοκιμαντέρ «Στοργή στον λαό» του Βασίλη Δούβλη, ο οποίος εντόπισε στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, στο Αρχείο της Γενικής Γραμματείας Τύπου και Πληροφοριών, στη σειρά «Προληπτική λογοκρισία των ταινιών του σινεμά» το μεγαλύτερο λογοκριμένο κομμάτι της ταινίας “Ευδοκία” του Δαμιανού που γυρίστηκε το 1971.
Τότε άρχισε μία έρευνα σε συνεργασία με τον Γιάννη Γλαβίνα, να βρει το υλικό, να το ψηφιοποιήσει και στο τέλος το παρέδωσε με ένα άλλο έργο της έβδομης τέχνης, την ταινία “Στοργή στον λαό” με θέμα τη λογοκρισία στον κινηματογράφο την περίοδο της δικτατορίας, ανέφερε η κ. Παππά.
Στο Greek Visions, τη σελίδα του στο Instagram που έχει εξελιχθεί σε ένα ιδιόμορφο αρχείο αναφέρθηκε ο Τάκης Ζωντήρος. Το αρχείο μου έχει την έννοια της καλλιτεχνικής επιμέλειας είπε προσθέτοντας ότι τον ενδιαφέρουν οι εντάσεις. Στο Instagram κάθε μέρα μπορεί να είναι έκπληξη, σε μία πλατφόρμα on line οι πηγές είναι διαφορετικές πηγές, όπως και οι εικόνες, τόνισε.
«Σίγουρα όταν μιλάμε για αρχεία μιλάμε και για νοσταλγία. Προσπαθώ να ανακαλύπτω το καινούριο στο παλιό» ανέφερε.
Προσπαθήσαμε μέσα από τις ταινίες που έχουμε επιλέξει και τις συζητήσεις που κάνουμε με τους δημιουργούς να προσεγγίσουμε την έννοια «αρχείο» απ΄όλες τις πλευρές και να φωτίσουμε την έννοια της μνήμης, της διατήρησης και της παραποίησής της, τόνισε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Ορέστης Ανδρεαδάκης.
Πηγή – ΑΠΕΜΠΕ
