Ο Κώστας Γαβράς στη Θεσσαλονίκη, αποτίει φόρο τιμής στον Γρηγόρη Λαμπράκη

Ο Κώστας Γαβράς, ο εμβληματικός σκηνοθέτης του «Ζ», θα βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη, από την Πέμπτη 12 έως την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου 2026, προσκεκλημένος του δήμου Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με το Μουσείο Μίκη Θεοδωράκη Ζάτουνας και το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Ο διάσημος Έλληνας σκηνοθέτης που ζει στο Παρίσι, όπως είναι γνωστό, συνδέεται με τη Θεσσαλονίκη μέσα από την πολιτική κινηματογραφική του ταινία «Ζ», που αναφέρεται στη δολοφονία από το παρακράτος, του ειρηνιστή βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη, τον Μάιο του 1963, και στην αναζήτηση των ενόχων από τον ανακριτή Χρήστο Σαρτζετάκη, μετέπειτα πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Ο δήμαρχος Στέλιος Αγγελούδης και το δημοτικό συμβούλιο, τιμώντας τον Κώστα Γαβρά, σε ειδική τελετή, την Πέμπτη 12/2 στις 12 το μεσημέρι, θα κάνουν τα αποκαλυπτήρια της πλάκας ονοματοθεσίας σε «Σημείο Ζ», στο χώρο του μνημείου του Γρηγόρη Λαμπράκη, στη συμβολή των οδών Βενιζέλου και Ερμού.

Στις 7 απόγευμα της Πέμπτης ο δήμαρχος Στέλιος Αγγελούδης και το δημοτικό συμβούλιο, σε συνεργασία με το Μουσείο Μίκη Θεοδωράκη Ζάτουνας και το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, θα υποδεχθούν σε εκδήλωση τιμής τον Κώστα Γαβρά και τη σύζυγό του Μισέλ, στην αίθουσα συνεδριάσεων του δημαρχείου. Θα ακολουθήσει ομιλία του Κώστα Γαβρά και χαιρετισμοί. Η βραδιά θα κλείσει στο φουαγιέ του Δημαρχείου, με τον εορτασμό των 93ων γενεθλίων του σκηνοθέτη και μουσικό πρόγραμμα, με τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη και τις υπέροχες φωνές της Καλλιόπης Βέττα, του Άγγελου Θεοδωράκη Παπαγγελίδη και του Παναγιώτη Καραδημήτρη. Στην εκδήλωση θα παραβρεθεί και η κόρη του Μίκη Θεοδωράκη, Μαργαρίτα.

Στον σκηνοθέτη και επίτιμο πρόεδρο του Μουσείου Μίκη Θεοδωράκη Ζάτουνας, θα παραθέσουν γεύμα το μεσημέρι της Παρασκευής, ο πρόεδρος του Μουσείου Μίκη Θεοδωράκη Ζάτουνας Παρασκευάς Παρασκευόπουλος, ο δήμαρχος Γορτυνίας και αναπληρωτής πρόεδρος του Μουσείου Ευστάθιος Κούλης και τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου του Μουσείου. Την Παρασκευή 13/2 στις 7 το απόγευμα, ο δήμαρχος Νεάπολης Συκεών Σίμος Δανιηλίδης και ο δημοτικό συμβουλίο θα υποδεχθούν τον Κώστα Γαβρά στον πολιτιστικό χώρο του πρώην εργοστασίου Κωνσταντινίδη ΗΛΙΟΣ, σε εκδήλωση της μετονομασίας του, σε Πολυχώρο Πολιτισμού «Ζ». Ο Πολυχώρος Πολιτισμού «Ζ», βρίσκεται στη Λεωφόρο Μίκη Θεοδωράκη …εξασφαλίζοντας στη δυτική είσοδο της πόλης, μια αέναη συμβολική συνάντηση, μια ιστορική συνύπαρξη, των Μίκη Θεοδωράκη, Γρηγόρη Λαμπράκη, Βασίλη Βασιλικού και Κώστα Γαβρά .

Το Σάββατο, στις 7.30 το απόγευμα, η δήμαρχος Χρύσα Αράπογλου και το δημοτικό συμβούλιο του δήμου Καλαμαριάς θα υποδεχθούν τον Κώστα Γαβρά στο Remezzo, σε μια συνάντηση – συζήτηση του σκηνοθέτη με νεολαίους των πολιτιστικών σχημάτων και φορέων πολιτισμού του δήμου Καλαμαριάς. Η βραδιά θα κλείσει με μουσικό πρόγραμμα.

Το τετραήμερο παραμονής του Κώστα Γαβρά στη Θεσσαλονίκη θα ολοκληρωθεί με την προβολή της ταινίας του « Ζ» και συζήτηση, την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου, στις 11.30 το πρωί στο «ΟΛΥΜΠΙΟΝ», που διοργανώνουν το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, ο δήμος Θεσσαλονίκης και το Μουσείο Μίκη Θεοδωράκη Ζάτουνας, με οικοδεσπότες τον πρόεδρό του Φεστιβάλ Άκη Σακελλαρίου, το δήμαρχο θεσσαλονίκης Στέλιο Αγγελούδη, τον πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου Σπύρο Βούγια και τον πρόεδρο του Μουσείου Μίκη Θεοδωράκη Παρασκευά Παρασκευόπουλο και τα συμβούλιά τους. Όπως είναι γνωστό το σενάριο της ταινίας «Ζ», βασίζεται στο βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού για τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, ενώ η μουσική της ταινίας είναι του Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος την περίοδο εκείνη ήταν εξόριστος από τη δικτατορία στη Ζάτουνα Γορτυνίας/ Αρκαδίας.

Η προβολή της ταινίας θα γίνει με ελεύθερη είσοδο.

Για την ιστορία, μετά τη δολοφονία Λαμπράκη, ο Μίκης Θεοδωράκης με το πολιτικό και καλλιτεχνικό του ανάστημα ένωσε τον πολιτισμό με την πολιτική, δημιουργώντας το πιο μαζικό κοινωνικό και ειρηνικό κίνημα της τότε νεολαίας, τη νεολαία Λαμπράκη, με 370.000 μέλη, τους Λαμπράκηδες.

Σημειώνεται ότι το Μουσείο Μίκη Θεοδωράκη Ζάτουνας, έχει από πέρυσι ανακηρύξει τον Κώστα Γαβρά επίτιμο πρόεδρό του, στη διάρκεια του 4ου Διεθνούς Φεστιβάλ ΑΡΚΑΔΙΕΣ Ζάτουνα.

Η απονομή του τίτλου του επίτιμου προέδρου του Μουσείου Μίκη Θεοδωράκη Ζάτουνας στον Κώστα Γαβρά, εκτός από τιμητική, υπογραμμίζει και σημαντικά ιστορικά δεδομένα που συνδέουν τον σκηνοθέτη με το Μουσείο και τη Γορτυνία, όπως, η φιλία του με τον Μίκη Θεοδωράκη, η επένδυση της ταινίας «Ζ» με μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, η καταγωγή του από την Ηραία Γορτυνίας – Αρκαδίας, καθώς και η φοίτησή του για ένα χρόνο στο σχολείο της Ζάτουνας, όπου σήμερα στεγάζεται το Μουσείο.

Ποιος είναι ο Κώστας Γαβράς 

Ο Κώστας Γαβράς (12 Φεβρουαρίου 1933) είναι Έλληνας σκηνοθέτης του γαλλικού κινηματογράφου, που ζει και εργάζεται στην Γαλλία. Είναι γνωστός για ταινίες που έχουν καθαρά πολιτικό θέμα, με πιο γνωστή το θρίλερ Το Ζ (1969), αλλά έχει σκηνοθετήσει και κωμωδίες. Οι περισσότερες ταινίες του έχουν γυριστεί στην γαλλική γλώσσα ; ωστόσο, έξι γυρίστηκαν στην αγγλική γλώσσα : Missing (1982), Hanna K. (1983), Betrayed (1988), Music Box (1989), Mad City (1997) και Amen (2002). Ο ίδιος έχει κάνει την παραγωγή στις περισσότερες ταινίες του, μέσω της εταιρείας παραγωγής του K.G. Productions.

Γεννήθηκε στα Λουτρά Ηραίας Αρκαδίας στις 12 Φεβρουαρίου 1933. Η οικογένειά του έζησε τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο σε ένα χωριό της Πελοποννήσου και μετακόμισε στην Αθήνα μετά τον πόλεμο. Ο πατέρας του ήταν μέλος του κομμουνιστικού κόμματος και φυλακίστηκε κατά την διάρκεια του ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου. Η συμμετοχή του πατέρα του στο κομμουνιστικό κόμμα στάθηκε αδύνατο για τον Κώστα Γαβρά να φοιτήσει σε κάποιο πανεπιστήμιο στην Ελλάδα ή να πάρει βίζα για τις ΗΠΑ, έτσι μετά το λύκειο έφυγε για την Γαλλία όπου ξεκίνησε να σπουδάζει νομική το 1951.

Πρώιμη καριέρα Το 1956 εγκατέλειψε τις σπουδές του στην νομική ώστε να σπουδάσει κινηματογράφο στην εθνική σχολή κινηματογράφου της Γαλλίας, IDHEC. Μετά το τέλος των σπουδών του, συνεργάστηκε με τον Υβ Αλεγκρέ και έγινε βοηθός σκηνοθέτη για τους Ζαν Ζιονό και Ρενέ Κλαιρ. Μετά από αρκετά χρόνια που εργάστηκε ως βοηθός σκηνοθέτη, το 1965 σκηνοθέτησε την πρώτη του προσωπική ταινία με τίτλο Διαμέρισμα Δολοφόνων.

Μετέπειτα καριέρα Η ταινία του Shock Troops (Un homme de trop, 1967) συμμετείχε στο 5ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Μόσχας.

Στην ταινία Z (1969), ο κεντρικός χαρακτήρας, ένας δικαστής που τον ενσάρκωσε ο Jean-Louis Trintignant, προσπαθεί να αποκαλύψει την αλήθεια σχετικά με την δολοφονία ενός εξέχοντος πολιτικού της αριστεράς, που τον ενσάρκωσε ο Yves Montand, ενώ οι κυβερνητικοί εκπρόσωποι και ο στρατός προσπαθούν να καλύψουν την συμμετοχή τους. Η ταινία αποτελεί μια προσαρμογή των γεγονότων τα οποία ακολούθησαν την δολοφονία του πολιτικού Γρηγόρη Λαμπράκη το 1963. Η ταινία είχε μεγάλη απήχηση στο κοινό επειδή, την εποχή της κυκλοφορίας της, η Ελλάδα βρισκόταν επί δυο χρόνια υπό στρατιωτική δικτατορία. Το Z κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας.

Ο Κώστας Γαβράς και ο σεναριογράφος Jorge Semprún κέρδισαν ένα Edgar από την Ένωση Συγγραφέων Μυστηρίου της Αμερικής για το Καλύτερο Σενάριο Κινηματογραφικής Ταινίας. Η ταινία L’Aveu (1970) περιέγραφε τη ζωή του Artur London, ενός κομμουνιστή υπουργού από την Τσεχοσλοβακία ο οποίος φυλακίστηκε άδικα και δικάστηκε για προδοσία και κατασκοπεία το 1952.

Η ταινία State of Siege (1972) λαμβάνει χώρα στην Ουρουγουάη, σε μια συντηρητική κυβέρνηση στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Με ένα σενάριο που βασίστηκε εν μέρει του αστυνομικού Dan Mitrione, ένας αμερικανός διπλωμάτης (ενσαρκώθηκε από τον Yves Montand) πέφτει θύμα απαγωγής από τους Tupamaros, μια ριζοσπαστική αριστερή αστική ομάδα η οποία τον ανακρίνει προκειμένου να μάθει τις λεπτομέρειες της μυστικής αμερικανικής υποστήριξης στα καταπιεστικά καθεστώτα της Λατινικής Αμερικής.

Η ταινία Missing, που αρχικά κυκλοφόρησε το 1982 και βασίστηκε στο βιβλίο The Execution Of Charles Horman, έχει ως κεντρικό ήρωα τον αμερικανό δημοσιογράφο Charles Horman (ενσαρκώθηκε από τον John Shea στην ταινία), ο οποίος εξαφανίστηκε κατά το αιματηρό πραξικόπημα που έκανε ο αξιωματικός Augusto Pinochet στην Χιλή και έλαβε την υποστήριξη των ΗΠΑ το 1973. Ο πατέρας του Horman, τον οποίο ενσάρκωσε ο Jack Lemmon, και η σύζυγός του, την οποία ενσάρκωσε η Sissy Spacek, αναζητούν μάταια να μάθουν τι απέγινε ο γιος τους. Η ταινία κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Προσαρμογής Σεναρίου και τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών.

Η ταινία Betrayed (1988) βασίστηκε στις τρομοκρατικές δραστηριότητες του αμερικανού νεοναζί Robert Mathews και της ομάδας του The Order.

Καθιερώθηκε με μία σειρά πολιτικών θρίλερ που αποκάλυψαν το βίαιο πρόσωπο δικτατορικών καθεστώτων, μέσα από προσωπικές τραγωδίες ασυμβίβαστων ανθρώπων. Ο Γαβράς ήταν υποψήφιος για Όσκαρ Καλύτερης Ξένης Ταινίας 1969 (Ζ), και κέρδισε το Όσκαρ Σεναρίου το 1982 (Ο Αγνοούμενος). Κέρδισε επίσης Χρυσό Φοίνικα στο φεστιβάλ Καννών του 1982 (Ο Αγνοούμενος), Ειδικό Βραβείο Κριτικής Επιτροπής Φεστιβάλ Καννών του 1975 (Ειδικό δικαστήριο), Χρυσή Άρκτο στο Φεστιβάλ Βερολίνου του 1990 (Μουσικό κουτί). To 2002 σκηνοθέτησε την ταινία Αμήν. που κέρδισε Βραβείο César καλύτερου σεναρίου το 2003.

Στο Ελληνικό δημοψήφισμα του 2015 τάχτηκε με δηλώσεις του υπέρ του ”Όχι” και ανέφερε ότι έχει εμπιστοσύνη στον Αλέξη Τσίπρα.[1] Θεωρείται ότι ανήκει στην Αριστερά, αλλά έχει καλές σχέσεις και με τη Δεξιά.[2]

Άλλες τιμές Ο Κώστας Γαβράς έγινε επίτιμος διδάκτορας στο Τμήμα Κινηματογράφου στο ΑΠΘ το 2013. Από το 1982 έως το 1987 ήταν πρόεδρος της Cinémathèque Française αλλά και από το 2007 μέχρι σήμερα.

Έδωσε μια εκτενή συνέντευξη στο περιοδικό The Times και στην δημοσιογράφο Melinda Camber Porter ενώ φιγουράρει στο εξώφυλλο του βιβλίου της Through Parisian Eyes: Reflections on Contemporary French Arts and Culture (1993, εκδόσεις Da Capo Press).

Έλαβε το τιμητικό βραβείο Magritte στα 3α Βραβεία Magritte.

Βραβεία 1969: Βραβείο Κριτικής Επιτροπής Φεστιβάλ Καννών (Ζ) 1975: Βραβείο Καλύτερης Σκηνοθεσίας Φεστιβάλ Καννών (Ειδικό δικαστήριο) 1982: Χρυσός Φοίνικας Φεστιβάλ Καννών (Ο Αγνοούμενος) 1983: Βραβείο BAFTA Καλύτερης Ταινίας (Ο Αγνοούμενος) 1983: Όσκαρ Διασκευασμένου Σεναρίου (Ο Αγνοούμενος) 1990: Χρυσή Άρκτος Φεστιβάλ Βερολίνου (Μουσικό κουτί) 2003: Βραβείο César Καλύτερου Σεναρίου (Αμήν)