Νέοι δάσκαλοι μας εξηγούν τι θα ήθελαν να αλλάξει στο εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας

Το εκπαιδευτικό σύστημα αποτελεί έναν από τις πιο σημαντικούς πυλώνες κάθε κοινωνίας. Μέσα από τα σχολεία δεν μεταδίδονται μονάχα γνώσεις και δεξιότητες, αλλά διαμορφώνονται και οι προσωπικότητες του κόσμου, η κριτική τους σκέψη και οι αξίες τους.

Παράλληλα, η εκπαίδευση είναι καθοριστική για την κοινωνική κινητικότητα, την ισότητα ευκαιριών και την ανάπτυξη μιας δυναμικής, ενεργού πολιτικής και πολιτισμικής ζωής.

Στην Ελλάδα, το εκπαιδευτικό σύστημα αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια ποικίλες προκλήσεις.

Από την υπερπλήρωση των τάξεων και την έλλειψη υποδομών, μέχρι την πίεση για αποτελέσματα σε εξετάσεις και τη δυσκολία ένταξης νέων τεχνολογιών και καινοτόμων μεθόδων διδασκαλίας.

Την ίδια στιγμή, οι εκπαιδευτικοί καλούνται να ανταποκριθούν σε διαφορετικές ανάγκες μαθητών, να διαχειριστούν κοινωνικά προβλήματα και να κρατήσουν το ενδιαφέρον των παιδιών ζωντανό σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον.

Η Παγκόσμια Ημέρα Εκπαίδευσης, που είναι καθιερωμένη στις 24 Ιανουαρίου, μας δίνει την ευκαιρία να σκεφτούμε όχι μόνο τι έχει επιτευχθεί, αλλά κυρίως τι μπορεί να βελτιωθεί.

Για να κατανοήσουμε καλύτερα τις πραγματικές ανάγκες του σχολείου και τις προοπτικές της εκπαίδευσης, αποφασίσαμε να μιλήσουμε με εκπαιδευτικούς διαφόρων βαθμίδων από σχολεία της Θεσσαλονίκης.

Μέσα από τις εμπειρίες τους και τις προσωπικές τους προτάσεις, θα δούμε τι πιστεύουν ότι χρειάζεται αλλαγή και τι θα μπορούσε να κάνει το ελληνικό σχολείο πιο λειτουργικό, πιο σύγχρονο και πιο ανθρώπινο για τους μαθητές.

Η parallaxi ήρθε σε επικοινωνία με οκτώ νέους δασκάλους και τους ρώτησε τι θα ήθελαν να δουν να αλλάζει στην εκπαίδευση της Ελλάδας 

Ειρήνη, 26 ετών 

Η έλλειψη σεβασμού που υπάρχει στα θεωρητικά μαθήματα συγκριτικά με τις θετικές επιστήμες. Τα παιδιά θεωρούν τα φιλολογικά μαθήματα είτε πιο εύκολα είτε δευτερεύοντα σε σχέση με τα υπόλοιπα οπότε αυτό οδηγεί σε αδιαφορία υποτίμηση και έλλειψη σεβασμού απέναντι μου.  

– Να γίνει το μάθημα περισσότερο βιωματικό έτσι ώστε τα παιδιά να αποκτούν εμπειρίες και να έχουν ένα ενδιαφέρον να πάνε σχολείο.

– Να αλλάξει ο τρόπος βαθμολόγησης των παιδιών ώστε να αντιμετωπιστεί η βαθμοθηρία γιατί τα παιδιά «κυνηγάνε τον βαθμό και όχι την γνώση. 

– Να επανεξετάσουμε το πρόγραμμα των μαθημάτων και να ακολουθήσουμε ευρωπαϊκά πρότυπα . Για παράδειγμα το μάθημα των θρησκευτικών και να γίνουν τα σχολεία πιο κοσμικά όπως στην Γαλλία διαχωρισμός κράτους και θρησκείας.

– Να αλλάξει το σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Οι πανελλαδικές εξετάσεις είναι περιοριστικές δημιουργούν μόνο άγχος στους μαθητές και τους επιβάλλει να διαλέξουν τι θα κάνουν στην υπόλοιπη ζωή τους από μικρή ηλικία. Να εφαρμοστεί ένα σύστημα το οποίο λαμβάνει υπόψιν όλη την πορεία των μαθητών στο λύκειο και όχι μόνο μια χρονιά με εξετάσεις στο τέλος . Το ίδιο να γίνει και για όλη την πορεία των μαθητών στο σχολείο . Το να κρίνεσαι για όλη την πορεία σου από μια ημέρα στο τέλος της χρονιάς είναι ένα σύστημα που δεν ταιριάζει σε όλους και καθόλου αποδοτικό 

Αθηνά, 35 ετών  

Οι γονείς πρέπει να έχουν εμπιστοσύνη στο έργο των δασκάλων και να κατανοήσουν ότι πρόκειται για επιστήμονες, μορφωμένους και καταρτισμένους ανθρώπους που θέλουν το καλό των παιδιών τους. Κανένας εκπαιδευτικός δεν ξυπνάει κάθε πρωί με στόχο να μαλώσει τον «Γιωργάκη» – ή οποιοδήποτε παιδί.

Αν πραγματικά θέλουμε ένα σωστό εκπαιδευτικό σύστημα, οι τάξεις δεν μπορούν να ξεπερνούν τους 15 μαθητές. Σε κάθε τάξη θα έπρεπε να υπάρχει και βοηθητικό προσωπικό, έστω δύο εκπαιδευτικοί, καθώς είναι βέβαιο ότι θα υπάρχει κάποιο παιδί με μαθησιακές δυσκολίες.

Όταν γίνονται απεργίες, οι γονείς οφείλουν να στέκονται στο πλευρό των δασκάλων και όχι απέναντί τους. Είναι σημαντικό να γνωρίζουν τα αιτήματα των εκπαιδευτικών και να μην περιορίζονται στη γκρίνια ότι «τα σχολεία είναι κλειστά επειδή απεργούν».

Τα σχολικά βιβλία είναι παρωχημένα. Παρ’ όλα αυτά, διατηρώ μια επιφύλαξη, καθώς έχει ανακοινωθεί ότι θα αλλάξουν το 2027, οπότε μένει να φανεί πώς θα είναι τα νέα. Στα θετικά, η είσοδος των διαδραστικών πινάκων στα σχολεία αποτελεί ένα σημαντικό βήμα.

Απαραίτητες είναι επίσης οι τραπεζαρίες, οι χώροι σίτισης και ανάπαυσης, η καθαριότητα στις τουαλέτες και συνολικά στους σχολικούς χώρους – κάτι που προϋποθέτει και την πρόσληψη του αντίστοιχου προσωπικού. Συντήρηση κτιρίων, κλιματισμός και επαρκής θέρμανση δεν μπορούν να θεωρούνται πολυτέλεια.

Τα θρανία παραμένουν ίδια με εκείνα που είχαμε όταν ήμασταν μαθητές. Χρειάζονται πιο σύγχρονα, λειτουργικά έπιπλα.

Τέλος, πρέπει να θεσμοθετηθεί η πραγματική ευθύνη των παιδιών για τον χώρο τους. Να σκουπίζουν το θρανίο τους, να συμμετέχουν σε δράσεις καθαρισμού της τάξης, των τοίχων και της αυλής. Πρόκειται για τον χώρο όπου περνούν τη μισή τους καθημερινότητα και οφείλουν να τον σέβονται. 

Κωνσταντίνος, 26 ετών 

Μισθός – Οριακή οικονομική κατάσταση που σε συνδυασμό με την ευάλωτη θέση του ατόμου σε εναλασσόμενους τόπους καθιστούν αγχωτική τη διαβίωση και συνεπώς, το εκπαιδευτικό έργο.

Κάλυψη όλων των κενών από την Α Φάση προσλήψεων – Διεύρυνση χρονικών περιθωρίων ενημέρωσης των εκπαιδευτικών για τις περιοχές υπηρέτησης.

Μαθήματα τεχνών όπως Μουσική – Θεατρική Αγωγή – Εικαστικά στο Λύκειο προς εκπλήρωση των απαιτήσεων εισαγωγής στις Σχολές που απαιτούν Ειδικά Μαθήματα (μουσικής, σχεδίου κα).

Παρεμβάσεις γονέων – Υποτίμηση ρόλου.

Ιωάννα, 26 ετών

Εάν επρόκειτο να προσδιοριστεί μία πρωταρχική παρέμβαση στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, αυτή θα επικεντρωνόταν στην αναθεώρηση της θεμελιώδους φιλοσοφίας του. 

Προτεραιότητα θα έπρεπε να αποτελεί η διαμόρφωση ενός σχολείου με ανθρωποκεντρικό προσανατολισμό, όπου η ολιστική ανάπτυξη του μαθητή υπερτερεί της απλής μετάδοσης γνώσεων και της αποκλειστικής προετοιμασίας για εξετάσεις. Επιπλέον, το εκπαιδευτικό περιβάλλον οφείλει να αναγνωρίζει και να σέβεται τις διαφορετικές μαθησιακές διαδρομές και τους ατομικούς ρυθμούς κάθε εκπαιδευόμενου. 

Απαιτείται η μετατόπιση από τη μηχανική απομνημόνευση στην ενεργή καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, της δημιουργικότητας, της συνεργατικής μάθησης και των δεξιοτήτων ζωής. Ταυτόχρονα, κρίνεται θεμελιώδους σημασίας η διαρκής και ποιοτική μόρφωση των εκπαιδευτικών, καθώς και η ενεργός υποστήριξή τους εντός της σχολικής τάξης, προκειμένου να δύνανται να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στις σύγχρονες παιδαγωγικές και κοινωνικές απαιτήσεις.  

Μαρία 21 ετών 

Το πρώτα πράγμα που θα ήθελα να αλλάξει στην εκπαίδευση είναι να μην ακολουθεί ο δάσκαλος συγκεκριμένη ύλη από αναλυτικά προγράμματα γιατί έτσι η γνώση που θα προσφέρει θα είναι πάντα συγκεκριμένη και περιορισμένη . Θα ήθελα η διδασκαλία να είναι πιο ελεύθερη, να βασίζεται κυρίως στην εμπειρία , τα βιώματα και την ελεύθερη έκφραση.

Επίσης, μια από τις αλλαγές που θα πρότεινα θα ήταν η κατάργηση των πρτοτεινόμενων σχολικών εγχειριδίων . Πέρα από το γεγονός ότι είναι κακογραμμένα, στοχεύουν στην χρησιμοθηρική γνώση, στην στείρα κριτική σκέψη και δεν εμβαθύνουν στην ελεύθερη έκφραση και το ποιον του παιδιού. 

Ο διδάσκων πέρα από τις βασικές επιστήμες , μαθηματικά , γλώσσα , φυσική, να μπορούσε να διδάξει και ηθικά , κοινωνικά ζητήματα .

Να είναι ο ίδιος φορέας πνευματικής ανάπτυξης. Θα έβγαζα λοιπόν εκτός και την αξιολόγηση κάτω από την οποία περνάνε οι εκπαιδευτικοί γιατί αυτό τους περιορίζει και δεν τους αφήνει να ασκήσουν ελεύθερα το λειτούργημα τους, οριοθετώντας την όρεξη τους για παιδεία, δημιουργία και αλλαγή . Γιατί αντί να διδάσκουμε στα παιδιά αρετές όπως η αγάπη , η αλληλεγγύη κι η ελπίδα , καταλήγουμε στην ρηχή και επιφανειακή διάσταση τους χωρίς να εμβαθύνουμε παιδαγωγικά και να τους οδηγούμε στην καλύτερη εκδοχή του εαυτούς τους.

Μένια, 26 ετών 

Αν είχα τη δυνατότητα να αλλάξω κάτι ουσιαστικό στην εκπαίδευση της Ελλάδας, θα ξεκινούσα αναμφίβολα από τη φιλοσοφία της: από ένα σύστημα αποστήθισης και εξετασιοκεντρικής προσέγγισης σε ένα σχολείο που καλλιεργεί τη σκέψη, τη δημιουργικότητα και τον ίδιο τον άνθρωπο.

Η ελληνική εκπαίδευση χρειάζεται λιγότερη ύλη και περισσότερη ουσία, λιγότερους αριθμούς και περισσότερες δεξιότητες ζωής. Θα ενίσχυα τη βιωματική μάθηση, τη συνεργασία, την κριτική σκέψη και τη συναισθηματική νοημοσύνη, ώστε οι μαθητές να μην προσκολλώνται στην στείρα γνώση αλλά να εμπλέκονται ενεργά στην μαθησιακή διαδικασία και να αποκτούν άμεση επαφή με την γνώση.

Αν μη τι άλλο , θα επένδυα σοβαρά στην επιμόρφωση και την υποστήριξη των εκπαιδευτικών, οι οποίοι αποτελούν τη ραχοκοκαλιά κάθε εκπαιδευτικού συστήματος.

Ένα σύγχρονο σχολείο οφείλει να είναι συμπεριληπτικό, να σέβεται τη διαφορετικότητα και να προσφέρει ίσες ευκαιρίες σε όλους, ανεξαρτήτως κοινωνικού ή μαθησιακού υπόβαθρου. Τέλος, θα συνέδεα την εκπαίδευση με την κοινωνία και την πραγματική ζωή, ώστε οι αυριανοί πολίτες της χώρας να μην διακατέχονται μόνο από γνώσεις, αλλά να διαθέτουν αυτοπεποίθηση, αξίες και εφόδια για να σταθούν ενεργοί, σκεπτόμενοι και υπεύθυνοι πολίτες. 

Παναγιώτα, 22 ετών 

Το εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα είναι ανεπαρκές από πολλές απόψεις και απέναντι στους μαθητές αλλά και απέναντι στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς. 

Όσον αφορά τους μαθητές το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα δεν είναι καθόλου ευέλικτο και εύπλαστο, προάγει αποκλειστικά την στυγνή μάθηση χωρίς ίσους όρους απέναντι σε όλους τους μαθητές, υπάρχει ένα αναλυτικό πρόγραμμα στο οποίο πρέπει να υπακούν όλοι δεν λαμβάνονται υπόψη άλλα ενδιαφέροντα και ανάγκες των μαθητών και είναι στην ουσία ένας αγώνας δρόμου στον οποίο αυτός που θα αναδειχθεί καλύτερος θα έχει όλα τα προνόμια σε αντίθεση με αυτόν που θα «αποτύχει» ο όποιος θα λογίζεται σαν δεύτερης κατηγορίας μαθητής. 

Όσον αφορά τους εκπαιδευτικούς στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα αυτοί υπολογίζονται σαν να προσφέρουν κάποιου είδους εθελοντική προσφορά κατώτερης σημασίας, που στην πραγματικότητα το έργο τους είναι πολύ πιο σημαντικό και πολύ πιο απαιτητικό, δεν τους υποστηρίζει σε κανένα επίπεδο, τα προσδοκώμενα αποτελέσματα στη δουλειά τους είναι πολλά χωρίς όμως να δίνεται κάποια καθοδήγηση.

Ζητούνται πολλά από τους εκπαιδευτικούς χωρίς ωστόσο να υπάρχουν οι υποδομές, τα μέσα και τα εργαλεία για να πραγματοποιήσουν οι ίδιοι αυτά που είναι προαπαιτούμενα να γίνουν. Αυτά θα άλλαζα, θα ήθελα ένα πιο ευέλικτο σύστημα που να αφουγκράζεται τόσο τις ανάγκες τις κοινωνίας, των μαθητών αλλά και των ίδιων των εκπαιδευτικών. 

Χρήστος, 23 ετών 

Ζούμε σε μια εποχή όπου η εκπαίδευση στην Ελλάδα δοκιμάζεται σκληρά. Άνθρωποι με πτυχία, με όρεξη και αγάπη για το επάγγελμα του εκπαιδευτικού, αναγκάζονται να εργάζονται σε άσχετες δουλειές για να επιβιώσουν, ενώ οι σχολικές αίθουσες συχνά στερούνται σταθερού και επαρκούς προσωπικού. Αυτό δεν είναι απλώς άδικο είναι επιζήμιο για ολόκληρη την κοινωνία.

Από τη μεριά του εκπαιδευτικού, το εκπαιδευτικό σύστημα πρέπει να προσφέρει αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, σταθερότητα, ουσιαστική επιμόρφωση και σεβασμό στον ρόλο του. Οι αναπληρωτές δεν μπορεί να ζουν κάθε χρόνο στην αβεβαιότητα, ούτε οι μισθοί να μην ανταποκρίνονται στις ανάγκες της καθημερινότητας. Ένας εκπαιδευτικός που νιώθει ασφαλής και αναγνωρισμένος μπορεί να προσφέρει πολύ περισσότερα στους μαθητές του. 

Από τη μεριά του μαθητή, το σχολείο οφείλει να γίνει ένας χώρος δημιουργίας, κριτικής σκέψης και χαράς, όχι στείρας αποστήθισης και άγχους. Χρειάζονται μικρότερα τμήματα, σύγχρονα προγράμματα σπουδών και έμφαση στις πραγματικές ανάγκες των παιδιών. Η αλλαγή του εκπαιδευτικού συστήματος δεν είναι πολυτέλεια· είναι αναγκαιότητα για το μέλλον της χώρας.