Δυτική είσοδος Θεσσαλονίκης: Η νέα Γη της επαγγελίας

Η περιοχή πέρα από το Βαρδάρη δεν ήταν πάντα το παραμελημένο κομμάτι της πόλης.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του προηγούμενου αιώνα, η δυτική είσοδος αποτέλεσε τον κατεξοχήν χώρο της παραγωγής, της βιομηχανίας και της εργασίας.

Σιδηρόδρομος, λιμάνι, αποθήκες, εργοστάσια, σφαγεία και εργατικές κατοικίες συγκρότησαν ένα τοπίο που στήριξε την οικονομική ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης, χωρίς ποτέ να αποκτήσει την αίγλη ή την προστασία του ιστορικού της κέντρου.

Μετά την αποβιομηχάνιση, για δεκαετίες, αποτέλεσε την πίσω αυλή της.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η δυτική είσοδος επανέρχεται στο προσκήνιο. Η περιοχή παρουσιάζεται ως το επόμενο μεγάλο πεδίο αστικού μετασχηματισμού.

Η Parallaxi παρουσιάζει τα επιχειρηματικά σχέδια, μελετά τους χάρτες και την ιστορία της περιοχής, θέτει ερωτήματα στη δημοτική αρχή και αναρωτιέται αν η ανάπτυξη θα αγγίξει και τους κατοίκους των γειτονιών.

Η εμπορική είσοδος της πόλης

Λίγο πριν την αυγή του 20ου αιώνα είχε δημιουργηθεί εκεί ο Κήπος του Μπες Τσινάρ – ένα από τα πρώτα δημόσια πάρκα της πόλης. Ένας τόπος αναψυχής των Θεσσαλονικέων.

Οι κάτοικοι έφταναν εκεί με το τραμ για να λιαστούν, ενώ για τη Φεντερασιόν αποτελούσε εργατικό τοπόσημο συγκέντρωσης για τον εορτασμό της Πρωτομαγιάς.

Σήμερα, η περιοχή είναι αποκομμένη από το κέντρο. Κατά μήκος της Γιαννιτσών λειτουργούν μεγάλα καταστήματα κινεζικών συμφερόντων, τα οποία συγκροτούν τον βασικό κορμό της τοπικής επιχειρηματικότητας. Την ίδια στιγμή, από τη γειτονιά έχουν εξαφανιστεί τα μίνι μάρκετ, αφήνοντας ένα εμφανές κενό στις καθημερινές ανάγκες των κατοίκων και των εργαζομένων της περιοχής. Την έλλειψη αναπληρώνουν οι αλυσίδες 24ωρων ψιλικών.

Το One Salonica λειτουργεί πλέον ως ο μοναδικός οργανωμένος κόμβος αγορών για τη δυτική είσοδο.

Ήταν και παραμένει η πρώτη οργανωμένη προσπάθεια εμπορικής αναγέννησης της περιοχής.

Τα τελευταία χρόνια, αυτή η ιστορικά υποβαθμισμένη περιοχή άρχισε να επανέρχεται περισσότερο στο προσκήνιο και μάλιστα με νέους όρους. Επιστρέφει ως πεδίο επενδυτικών ευκαιριών και μιας δεύτερης ευκαιρίας για τη δυτική γωνία της πόλης.

Το HUB 26, το κτίριο της Τράπεζας Εμπορίου και Ανάπτυξης Ευξείνου Πόντου, οι αναπλάσεις γύρω από το παλιό ΦΙΞ, και ταυτόχρονα η σιωπηλή μετατροπή παλιών βιομηχανικών κτιρίων σε οικιστικά προϊόντα συνθέτουν ένα νέο σκηνικό και νέες προκλήσεις.

Παρά την επενδυτική κινητικότητα, υπάρχει η άποψη πως δεν υπάρχει συγκροτημένος σχεδιασμός, ενισχύοντας την αίσθηση ότι η περιοχή μετασχηματίζεται πρωτίστως ως επιχειρηματικός και επενδυτικός χώρος.

Η νέα Golden Visa – Από τις κατοικίες στα εργοστάσια

Στη δυτική γωνιά της πόλης εξελίσσεται μια λιγότερο ορατή αλλά κρίσιμη διαδικασία: η αξιοποίηση παλαιών επαγγελματικών κτιρίων για οικιστική χρήση μέσω του προγράμματος Golden Visa.

Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο διατηρεί το όριο των 250.000 ευρώ για ακίνητα που προκύπτουν από αλλαγή χρήσης – από βιομηχανικά, αποθηκευτικά ή γραφεία, σε κατοικίες – ανεξαρτήτως περιοχής. Έτσι, την ώρα που η αγορά κατοικιών σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα απαιτεί πολλαπλάσια κεφάλαια για άδεια παραμονής, τα παλιά εργοστάσια και οι αδρανείς αποθήκες θα μπορούν να δίνουν μια δεκαετή άδεια παραμονής, αλλά υπό προϋποθέσεις.

Ο Παντελής Σπυράτος, περιγράφει στην Parallaxi μια αγορά πολύ πιο σύνθετη από την εικόνα μιας εύκολης επένδυσης. Όπως εξηγεί, δεν πρόκειται μόνο για παλιά βιομηχανικά κελύφη, αλλά για επαγγελματικούς χώρους που μπορούν να μετατραπούν σε οικιστικούς. Πρόκειται συνήθως για μεγάλες αποθήκες και ολόκληρους ορόφους πολυκατοικιών.

Εκεί όμως ανακύπτουν δύο κρίσιμα εμπόδια: το ιδιοκτησιακό καθεστώς και οι κανονισμοί των οικοδομών. Πολλά ακίνητα παραμένουν μπλοκαρισμένα επειδή για την αλλαγή χρήσης απαιτείται συναίνεση του 100% των ιδιοκτητών, κάτι που στην πράξη συχνά δεν επιτυγχάνεται. Έτσι, σημαντικό κομμάτι του αποθέματος είτε δεν κινείται, είτε μένει ημιτελές.

Η νέα ρύθμιση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία σύμφωνα με κυβερνητικές εξαγγελίες, θα είναι έτοιμη μετά το Πάσχα, θα επιτρέπει τη fast-track αλλαγή χρήσης υφιστάμενων ακινήτων σε οικιστικά, τόσο εντός όσο και εκτός σχεδίου.

Η κυβέρνηση επιχειρεί έτσι να εμφανίσει μια πιο «κοινωνικά υπεύθυνη» Golden Visa, συνδέοντας την αλλαγή χρήσης με φορολογικά κίνητρα και εκπτώσεις φόρου για τα φυσικά πρόσωπα που θα αξιοποιούν τη ρύθμιση.

Προϋπόθεση για να ενεργοποιηθούν τα φορολογικά μπόνους είναι οι νέες κατοικίες να διατίθενται με προσιτά ενοίκια για τουλάχιστον 10 χρόνια, αποκλειστικά σε μακροχρόνια μίσθωση. Το πως θα προσδιορίζεται το ποσό που χαρακτηρίζεται «προσιτό ενοίκιο», μένει να φανεί.

Στην πράξη, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν το πλαίσιο αυτό θα λειτουργήσει ως εργαλείο κοινωνικής πολιτικής ή αν θα ανοίξει ένα ακόμη παράθυρο μαζικής κερδοσκοπίας σε περιοχές όπως η δυτική Θεσσαλονίκη, όπου οι αξίες γης παραμένουν – προς το παρόν – χαμηλότερες.

Η Dimand και το νέο ΦΙΞ

Μετά τους Λαχανόκηπους, εκεί όπου για χρόνια η Θεσσαλονίκη περνούσε περιστασιακά και μόνο τη νύχτα, αναδύεται ένα νέο αστικό μέτωπο που φιλοδοξεί να επανασυνδέσει τη δυτική είσοδο με την οικονομία του 21ου αιώνα.

Το πρώην εργοστάσιο ΦΙΞ υπήρξε για δεκαετίες ένα από τα πιο εμβληματικά τοπόσημα της βιομηχανικής Θεσσαλονίκης, μέχρι το οριστικό κλείσιμό του το 1983. Έκτοτε, το συγκρότημα παρέμεινε εγκαταλελειμμένο, με τμήματά του να κηρύσσονται διατηρητέα, χωρίς να επαναχρησιμοποιηθούν ουσιαστικά. Η DIMAND απέκτησε το ακίνητο στις αρχές της δεκαετίας του 2020, εντάσσοντάς το στο στρατηγικό της πλάνο για τη δυτική Θεσσαλονίκη.

Σήμερα, σε έκταση περίπου 25 στρεμμάτων, υλοποιείται ένα masterplan του γραφείου Foster + Partners που συνδυάζει την αποκατάσταση τριών διατηρητέων συγκροτημάτων με δύο νέα κτίρια. Στον πυρήνα του σχεδίου βρίσκονται ο πολιτισμός, ο τουρισμός και η πολυτελής κατοικία.

Το MOMus με τη Συλλογή Κωστάκη και η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης θα στεγάζονται στο Συγκρότημα 2, ενώ το Συγκρότημα 1 μετατρέπεται σε boutique hotel, και το ιστορικό εμφιαλωτήριο του Τάκη Ζενέτου σε πολυχώρο γαστρονομίας και εκδηλώσεων. Ο σχεδιασμός της DIMAND περιλαμβάνει και την ανέγερση ενός πεντάστερου ξενοδοχείο, καθώς και ένα εννιαόροφο κτίριο 96 πολυτελών κατοικιών.

Ακριβώς απέναντι, τα γραφεία της Παρευξείνιας Τράπεζας και το HUB 26 σηματοδοτεί την άλλη όψη του ίδιου σχεδίου. Ένα βιοκλιματικό επιχειρηματικό πάρκο 31.000 τ.μ. με τέσσερα κτίρια γραφείων και κεντρική πράσινη πλατεία, που ήδη φιλοξενεί πολυεθνικές και μεγάλες τράπεζες.

Οι επενδύσεις της DIMAND φαίνεται πως λειτουργούν ως προπομπός αλλαγής χρήσεων, ως μήνυμα προς την αγορά πως ήρθε η ώρα της δυτικής Θεσσαλονίκης.

Ο δήμος και το Μουσείο Ολοκαυτώματος

Στο ίδιο πεδίο, όπου ξεδιπλώνονται οι μεγάλες ιδιωτικές επενδύσεις, χωροθετείται ένα νέο πολυαναμενόμενο τοπόσημο της Θεσσαλονίκης: το Μουσείο Ολοκαυτώματος. Ένα σημείο συνάντησης και μνήμης, που φιλοδοξεί να αποκαταστήσει την ιστορική σχέση της πόλης με τη χαμένη εβραϊκή της κοινότητα και να επανανοηματοδοτήσει έναν χώρο που για δεκαετίες λειτουργούσε ως «πίσω αυλή» της Θεσσαλονίκης.

Ωστόσο, γύρω από αυτό το βαρύ συμβολικά κέντρο μνήμης, το αστικό τοπίο διαμορφώνεται σχεδόν αποκλειστικά από γραφεία, ξενοδοχεία και ορισμένες πολυκατοικίες τοποθετημένες αποσπασματικά στο χώρο, δημιουργώντας μια έντονη αντίφαση.

Οι σχεδιασμοί του Δήμου για ένα συνεκτικό δίκτυο πάρκων και πράσινων δημόσιων χώρων στη δυτική είσοδο παραμένουν αποσπασματικοί  ή ανενεργοί. Από τις παλιές εξαγγελίες για πράσινους διαδρόμους και άνοιγμα της πόλης προς τη θάλασσα, ελάχιστα έχουν υλοποιηθεί.

Έτσι, ενώ η περιοχή μετατρέπεται με ταχύτητα σε νέο επενδυτικό μέτωπο, συζητείται παράλληλα το δικαίωμα των κατοίκων στον δημόσιο χώρο και στο πράσινο.

Η Parallaxi απευθύνθηκε στον Δήμαρχο, Στέλιο Αγγελούδη, προκειμένου να χαρτογραφήσει τα σχέδια της δημοτικής αρχής για τη δυτική είσοδο.

«Είναι πλέον κοινά παραδεκτό, πως για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια υπάρχει ουσιαστική και όχι θεωρητική μέριμνα που παράγει μετρήσιμα αποτελέσματα για την αναζωογόνηση, την ισότιμη και ισόρροπη ανάπτυξη μιας περιοχής που δικαιούται και οικοδομεί ένα καλύτερο μέλλον.

Σήμερα στη δυτική είσοδο της πόλης υλοποιείται μια σειρά στοχευμένων παρεμβάσεων που προσβλέπουν στην αισθητική και στη λειτουργική αναβάθμιση του δημόσιου χώρου, στην ενίσχυση του πρασίνου και της βιώσιμης κινητικότητας, στη βελτίωση της προσβασιμότητας. Η αναβάθμιση της καθημερινότητας των πολιτών γίνεται πράξη:

• με την κατασκευή νέων παιδικών χαρών, όπως εκείνης στην οδό Κώττα Ρούλια που παραδόθηκε στα τέλη του 2025, ενώ ακολουθεί το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα μια δεύτερη, στην οδό Δάμωνος, πίσω από την ιστορική Βίλα Πετρίδη,
• με τη δημιουργία τριών νέων πάρκων τσέπης στη Β’ Δημοτική Κοινότητα μέχρι το Σεπτέμβριο,
•  με την ανάπλαση του κοινόχρηστου χώρου και τη δημιουργία χώρων πρασίνου και αναψυχής κάτω από τις 12όροφες πολυκατοικίες στην οδό Μίκη Θεοδωράκη σε μια έκταση 5,5 στρεμμάτων που ξεκινά σύντομα,
• με την ανάπλαση δύο κεντρικών εμπορικών δρόμων (Κολωνιάρη και Παναγίας Φανερωμένης),
• με τη δημιουργία ενός νέου Πολυιατρείου, του Ανοιχτού Κέντρου Παιδιών και της Δομής Πρόληψης και Αντιμετώπισης της νεανικής Παραβατικότητας,
• με 50 νέες ράμπες ΑμεΑ, με τη φύτευση 350 νέων δέντρων, με εμπόδια στάθμευσης για την αποτροπή την παράνομης στάθμευσης στα πεζοδρόμια, με 100 νέα παγκάκια σε κοινόχρηστους χώρους και με την αποκατάσταση πεζοδρομίων σε δρόμους όπως η Σαπφούς, η Μοναστηρίου, η Μ. Θεοδωράκη και η Φιντίου,
• με την ανέγερση ενός νέου, σύγχρονου σχολικού συγκροτήματος στις οδούς Σαπφούς και Βουτυρά, το οποίο θα ξεκινήσει εντός του 2026,
• Με την έγκριση από το ΚΑΣ της οριστικής μελέτης για την ανάπλαση της πλατείας Δημοκρατίας που ανοίγει το δρόμο για τη δημοπράτηση και την υλοποίηση ενός έργου με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση που θα αναβαθμίσει τη δυτική είσοδο της πόλης.

Οι κινήσεις αυτές που δρομολογήθηκαν και με την ενεργοποίηση του ιδιωτικού τομέα, αναδεικνύουν την ύπαρξη ενός συγκεκριμένου σχεδίου για τη συνολική ανάταξη της δυτικής πλευράς της πόλης. Μια Θεσσαλονίκη που γνώρισε επί σειρά ετών αδιέξοδα και εξαντλήθηκε σε μια αέναη υποσχεσιολογία αναγεννάται, αλλάζει πρόσωπο, βλέπει μεγάλα έργα να δρομολογούνται, όπως το Μουσείο Ολοκαυτώματος και η αναβάθμιση του Λιμένα με την επέκταση του 6ου Προβλήτα, ενώ παράλληλα εξελίσσεται σε ένα νέο πόλο έλξης επενδύσεων, με προφανές αποτύπωμα στην αγορά εργασίας.

Η επανεκκίνηση της δυτικής Θεσσαλονίκης γίνεται πλέον πράξη με πολλή δουλειά, με διαρκές ενδιαφέρον, με συνέπεια, αξιοπιστία και αποτελεσματικότητα.

Το αισιόδοξο μέλλον αυτής της πόλης μπορεί να αρχίσει από τα δυτικά».

Το μεγάλο στοκάρισμα και οι ισραηλινοί διάδρομοι του real estate

Σύμφωνα με τον Παντελή Σπυράτο, μεσίτη που δραστηριοποιείται στην δυτική είσοδο, η αγορά σήμερα προτεραιοποιεί την εγγύτητα στο μετρό, με τη Μοναστηρίου να διαθέτει απόθεμα αλλά να μην θεωρείται ακόμη ελκυστική αρτηρία.

Πολλοί επενδυτές αγοράζουν ακίνητα απλώς για να κρατήσουν στοκ, χωρίς άμεση αξιοποίηση, περιμένοντας την άνοδο της περιοχής. Ήδη από το 2023 καταγράφονται αγοραπωλησίες ολόκληρων κτιρίων από κεφάλαια ισραηλινών συμφερόντων, που ιστορικά κοιτούν τη δυτική Θεσσαλονίκη, αλλά σήμερα στρέφονται πιο κοντά στο κέντρο και το One Salonica, λόγω και της κατασκευής του Μουσείου Ολοκαυτώματος.

Πάνω από τη Γιαννιτσών, και προς τη γέφυρα των Αγίων Πάντων, το επενδυτικό ενδιαφέρον παραμένει πιο περιορισμένο.

Στη δυτική είσοδο μεγάλο μέρος του αποθέματος είναι μπλεγμένο με συνιδιοκτησίες, χρέη ή εκκρεμότητες με το Δημόσιο. Ό,τι δεν έχει τέτοια βάρη επιλέγεται και αγοράζεται άμεσα, ενώ υπάρχουν αγοραστές που, όπως σημειώνει ο Παντελής Σπυράτος, ζητούν σταθερά να τους ενημερώνουν για κάθε νέο ακίνητο που εμφανίζεται στην αγορά.

Στην οδό Μοναστηρίου μια εταιρεία ισραηλινών συμφερόντων έχει δημιουργήσει περισσότερα από 30 διαμερίσματα σε μια πολυκατοικία.

Πρόκειται για δυάρια, 45-50 τ.μ., πλήρως επιπλωμένα, με την τιμή πώλησης τους να ανέρχεται στα 80.000€.

Λίγο παρακάτω η ίδια εταιρεία χτίζει ένα συγκρότημα κατοικιών που αποτελείται από τρια κτίρια, κάτω από την κλινική ζώων συντροφιάς του ΑΠΘ στον Παλαιό Σιδηροδρομικό Σταθμό.

Πρόκειται για μια πολυτελή επένδυση 240 διαμερισμάτων με υπόγειο χώρο στάθμευσης, εσωτερικό πάρκο και χώρο αναψυχής. Επιπλέον, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, 600 τ.μ. θα διατεθούν για εμπορική χρήση εντός του συγκροτήματος.

Αυτή η εταιρεία συνιστά απλά ένα από τα πολλά σχήματα real estate που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.

Είναι βέβαιο καθώς έχει προαναγγελθεί πως στην περιοχή μια νέα επένδυση θα αφορά και την εργατική-κοινωνική κατοικία. Συγκροτήματα κατοικιών όπου θα διαμένουν οι εργαζόμενοι της περιοχής.

Τα τελευταία στοιχεία του SPI, του δείκτη τιμών του Spitogatos, για το 4ο τρίμηνο του 2025 αποτυπώνουν με εντυπωσιακό τρόπο τη μετατόπιση του real estate στη Θεσσαλονίκη. Στην αγορά ενοικίασης, η ζώνη Βαρδάρης–Λαχανόκηποι αναδεικνύεται πλέον ως η δεύτερη ακριβότερη περιοχή της πόλης, με μέση ζητούμενη τιμή 10,6 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, πίσω μόνο από το ιστορικό κέντρο (11,1 €/τ.μ.).

Η αγορά και η ενοικίαση διαμερισμάτων 50–60 τ.μ. παρουσιάζει διαφοροποιήσεις που καθορίζονται από την ηλικία του κτιρίου, την ανακαίνιση και το σύστημα θέρμανσης. Σύμφωνα με αναλύσεις αγγελιών οι τιμές πώλησης για νεότερα ή πρόσφατα ανακαινισμένα διαμερίσματα κυμαίνονται μεταξύ 125.000 και 150.000 €, δηλαδή περίπου 2.500–3.000 €/τ.μ.. Η πλειονότητα των διαθέσιμων ακινήτων διαθέτει αυτόνομη θέρμανση φυσικού αερίου.

Στον τομέα της ενοικίασης, οι τιμές για 50–60 τ.μ. διαμερίσματα κυμαίνονται περίπου 450–600 €/μήνα, με την ανώτερη κλίμακα να αφορά νεότερες ή πλήρως ανακαινισμένες μονάδες με σύστημα θέρμανσης φυσικού αερίου και έπιπλα. Οι παλαιότερες κατοικίες χωρίς ανακαίνιση προσφέρονται σε χαμηλότερες τιμές, συχνά γύρω στα 400–450 €/μήνα.

Οι λαχανόκηποι και η ΔΕΘ

Η περιοχή δεν είναι απλώς ένα παλιό βιομηχανικό τοπίο που ανακαλύπτουν σήμερα οι επενδυτές. Περιλαμβάνει μια ολόκληρη ζώνη με ιδιαίτερη κοινωνική και χωρική ιστορία, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τους Λαχανόκηπους, μια περιοχή που αναπτύχθηκε πάνω σε προσφυγικούς και εργατικούς πληθυσμούς, δίπλα σε αποθήκες, σφαγεία, σιδηροδρομικές γραμμές και μικρές βιοτεχνίες.

Σε αυτή ακριβώς τη ζώνη τοποθετήθηκε και ένα από τα πιο φιλόδοξα και πιο αμφιλεγόμενα σχέδια της πόλης: η μεταφορά της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ). Από τη δεκαετία του 2000 και έπειτα, οι Λαχανόκηποι εμφανίζονται ξανά σε κυβερνητικά και δημοτικά masterplans ως ο χώρος για ένα νέο εκθεσιακό και επιχειρηματικό κέντρο, που θα απελευθέρωνε το κέντρο της πόλης και θα μετέφερε τον όγκο της δραστηριότητας στη δυτική είσοδο.

Η συζήτηση για τη μεταφορά της ΔΕΘ στα δυτικά – αυτή τη φορά στη Σίνδο – επέστρεψε τα τελευταία χρόνια, αυτή τη φορά μέσα από το  αίτημα για δημοψήφισμα που έθεσαν συλλογικότητες και φορείς με στόχο να γίνει το σημερινό οικόπεδο της ΔΕΘ ένα μητροπολιτικό πάρκο.

Μετά την πίεση των κατοίκων το σχέδιο για την εμπορική ανάπλαση της Έκθεσης άλλαξε. Ωστόσο κυβέρνηση, Υπερταμείο και δημοτική αρχή συνεχίζουν να υποστηρίζουν την παραμονή της ΔΕΘ στο κέντρο της πόλης.

Μύλος και ΒΙΛΚΑ

Ο Μύλος και η ΒΙΛΚΑ, το άλλοτε δίδυμο της δυτικής διασκέδασης της Θεσσαλονίκης, πέρασαν πρόσφατα στα χέρια της ίδιας εταιρείας, μιας επιχείρησης με έδρα στη Γερμανία που δραστηριοποιείται στην πόλη μας, τόσο στις υπηρεσίες τηλεφωνίας όσο και στην εστίαση.

Η είδηση της πώλησης ήταν και ο λόγος που οι συναυλίες και οι πολιτιστικές εκδηλώσεις στον Μύλο σταμάτησαν απότομα, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο αβεβαιότητας για το μέλλον του χώρου.

Για τη ΒΙΛΚΑ, που εδώ και χρόνια παραμένει κλειστή και παραδομένη στη φθορά, στην αγορά κυκλοφορεί ήδη το σενάριο της μετατροπής της σε ένα είδος θεματικού πάρκου, στο πλαίσιο των ευρύτερων αλλαγών της δυτικής εισόδου. Ο Μύλος, από την άλλη, φέρεται να προορίζεται να στεγάσει τα γραφεία της ίδιας εταιρείας, μετατρέποντας έναν ιστορικό χώρο ζωντανής μουσικής και πολιτισμού σε εταιρικό κόμβο.

Η εικόνα της δυτικής εισόδου δεν μπορεί να διαβαστεί μόνο μέσα από επενδύσεις και masterplans. Κατά μήκος της Γιαννιτσών, για χρόνια αναπτύχθηκε έντονα η πεζοδρομιακή πορνεία, όπως και οίκοι ανοχής στην ευρύτερη περιοχή γύρω από τον Μύλο. Οι δραστηριότητες αυτές, σε μεγάλο βαθμό, μετακινήθηκαν εκεί από τον Βαρδάρη, όταν η «εξυγίανση» του κέντρου, τις «εκτόπισε» δυτικότερα.

Σήμερα, καθώς η περιοχή αναβαθμίζεται και οι αξίες γης αυξάνονται, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι αυτές οι χρήσεις θα εκδιωχθούν εκ νέου, χωρίς να έχει προηγηθεί καμία δημόσια συζήτηση για το πού μεταφέρονται οι άνθρωποι που ζουν και εργάζονται σε αυτό το αόρατο κομμάτι της πόλης.

Το 2024 καταγράφηκαν 9.393 αιτήσεις για άδεια διαμονής μέσω του προγράμματος Golden Visa, ενώ το 2025 οι αιτήσεις ανήλθαν σε 6.614 έως και τον Νοέμβριο, αποτυπώνοντας σαφή επιβράδυνση σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Η κάμψη γίνεται πιο εμφανής αν εξεταστεί η μηνιαία κατανομή: στο α ́ τρίμηνο του 2025 οι αιτήσεις ξεπερνούσαν τις 1.000 ανά μήνα (1.009 τον Ιανουάριο, 1.262 τον Φεβρουάριο και 1.088 τον Μάρτιο), ενώ τον Νοέμβριο περιορίστηκαν στις 377, δείχνοντας σταδιακή εξασθένηση του ενδιαφέροντος μέσα στη χρονιά.

Συνολικά, το 2025 ο αριθμός των ατόμων που διαθέτουν άδεια διαμονής Golden Visa ανέρχεται σε 26.685, εκ των οποίων 6.881 αφορούν ανανεώσεις.

Η Parallaxi απευθύνθηκε στη DIMAND με σκοπό να σκιαγραφήσει τους στόχους και τις υπηρεσίες που θα προσφέρουν οι κινήσεις τους στη δυτική είσοδο της πόλης.

Υπάρχουν σχέδια ή πρωτοβουλίες που θα επιτρέψουν στους πολίτες να έχουν πρόσβαση στους χώρους ή στις υπηρεσίες των projects σας;

Αυτό δεν εμπίπτει στα όρια της εξαίρεσης, αλλά του κανόνα. Τα έργα που παραδίδουμε αναζητούν τον τρόπο να είναι προσβάσιμα και ενταγμένα στην κοινωνική ζωή, δεν την παραχωρούν «επειδή πρέπει».

Στο master plan του ΦΙΞ, που παρουσιάσαμε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη, προβλέπεται η δημιουργία μιας νέας μεγάλης πλατείας για την πόλη της Θεσσαλονίκης, η οποία – μαζί με τη συνολική αναβάθμιση της περιοχής – θα αποτελεί πόλο έλξης για τους Θεσσαλονικείς. Θέλουμε να εντάξουμε νέες περιοχές στο χάρτη της πόλης, όχι να αποκλείσουμε την πόλη, δηλαδή τους ανθρώπους που την αποτελούν, από αυτές τις περιοχές.

Αυτή είναι η φιλοσοφία μας. Στο πλαίσιο αυτό, έχουμε σκεφτεί να δώσουμε χώρους εντός του ΦΙΞ, σε τεχνίτες που ασκούν τέχνες οι οποίες εξαφανίζονται ή τελούν υπό πίεση, ώστε να συνδέσουμε το έργο με την ψυχή της περιοχής και της πόλης ευρύτερα. Η περιοχή αυτή αποτελούσε σάρκα από τη σάρκα της οικονομικής ζωής της Θεσσαλονίκης και αυτό θέλουμε να είναι και τώρα.

Το ίδιο κάνουμε σε κάθε έργο. Η ανάπλαση του Μινιόν θέλει να ξαναφέρει τους Αθηναίους στο κέντρο της Αθήνας, όχι να τους απωθήσει. Οι αναπλάσεις μας στον Πειραιά επανακαθορίζουν τον Πειραιά και τον αναδεικνύουν ως αστικό προορισμό. Η δημιουργία κινητικότητας και η προσέλκυση ανθρώπινης δραστηριότητας είναι ο άξονας της δραστηριότητάς μας. Συνεπώς, δεν τίθεται ερώτημα σχετικά με την πρόσβαση των πολιτών. Αυτή είναι η δουλειά μας ipso facto.

Ποια είναι η φιλοσοφία σας όσον αφορά τη συνεργασία με τον Δήμο και άλλους δημόσιους φορείς, ώστε τα projects σας στη δυτική Θεσσαλονίκη να αφήσουν ένα αποτύπωμα βιώσιμης και κοινωνικής ανάπτυξης;

Ευρύτερα η φιλοσοφία μας διαπνέεται από την ιδέα της συνεργασίας. Συνεπώς, θεωρούμε ότι ο ιδιωτικός τομέας οφείλει να συνεργάζεται με τον δημόσιο, ώστε να λύνονται προβλήματα. Ως προς το δικό μας αντικείμενο, η συνεισφορά των τοπικών αρχών είναι καθοριστική, όπως αντίστοιχα και η δική μας προσέγγιση είναι τέτοια, ώστε να προωθείται ο διάλογος. Επιδιώκουμε να καταθέτουμε στο τραπέζι την εμπειρία μας, να συνεισφέρουμε με τη γνώση και την εξειδίκευσή μας και να βοηθούμε όπου μας ζητηθεί, σε επίπεδο μελετών, σκέψεων, αλλά και απλής ανταλλαγής ιδεών.

Πιστεύουμε στη συνεργασία και εκτιμούμε πως οι μεγάλες αλλαγές έρχονται μέσα από τη συναντίληψη και την κοινή δράση πολλών φορέων και οντοτήτων. Στη Δυτική Θεσσαλονίκη αυτό είναι υποχρεωτικό. Πέρα από τα δικά μας έργα και τη συνεισφορά του Δήμου, υπάρχουν ζητήματα υποδομών στα οποία καθοριστικό ρόλο παίζει η Περιφέρεια, η οποία έχει και την έδρα της στην περιοχή. Υπάρχουν και άλλα κτίρια που αναπτύσσονται, όπως το Μουσείο Ολοκαυτώματος, υπάρχει ο σιδηρόδρομος, το λιμάνι, το δικαστικό μέγαρο.

Είναι πολυπαραγοντικό ζήτημα και για το λόγο αυτό είναι προαπαιτούμενη συνεργασία. Όχι απλά επειδή δεν γίνεται αλλιώς, αλλά επειδή επιτυγχάνεται η μεγαλύτερη δυνατή συμπερίληψη απόψεων, προσεγγίσεων και εμπειριών.

Στο εξωτερικό, αυτή η συζήτηση είναι χωρίς νόημα γιατί όλα αυτά είναι αυτονόητα. Πρέπει να το πετύχουμε και εδώ.