Πέντε αρχιτεκτονικά τοπόσημα της Θεσσαλονίκης που αξίζει να επισκεφτείς το 2026

Η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη που αφηγείται την ιστορία της μέσα από τα κτίριά της. Από τις βυζαντινές εκκλησίες και τα οθωμανικά μνημεία, μέχρι τις πολυκατοικίες του μοντερνισμού και τα σύγχρονα αρχιτεκτονικά αποτυπώματα, ο αστικός της ιστός λειτουργεί σαν ανοιχτό αρχείο μνήμης και εξέλιξης.

Η αρχιτεκτονική της πόλης δεν είναι ενιαία, είναι πολυφωνική. Δίπλα σε ιστορικά κτίρια που διατηρούν τον χαρακτήρα και τη χρήση τους στον χρόνο, συναντά κανείς χώρους που μεταμορφώθηκαν, απέκτησαν νέα ταυτότητα και εντάχθηκαν ξανά στη ζωή της πόλης.

Αυτή η συνύπαρξη παλιού και νέου είναι που δίνει στη Θεσσαλονίκη τον ιδιαίτερο ρυθμό και την ξεχωριστή της φυσιογνωμία.

Η σύγχρονη και μοντέρνα αρχιτεκτονική, πιο τολμηρή και εξωστρεφής, έρχεται να συνομιλήσει με το παρελθόν και συχνά είναι αυτή που ξεχωρίζει στο βλέμμα του περαστικού.

Κτίρια που δεν περνούν απαρατήρητα, αλλά σε καλούν να σταθείς, να τα παρατηρήσεις και να τα επισκεφτείς, εξετάζοντάς τα με… άλλη οπτική.

Μια περιήγηση στη Θεσσαλονίκη μέσα από την αρχιτεκτονική της δεν είναι απλώς μια βόλτα, είναι ένας διαφορετικός τρόπος να τη γνωρίσεις, να την καταλάβεις και να τη δεις ξανά, ακόμη κι αν ζεις σε αυτήν χρόνια.

Συγκεντρώσαμε πέντε διαμάντια μοντέρνας αρχιτεκτονικής που αξίζει να επισκεφτείς στο 2026

Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού

«Ήθελα ένα χώρο που η κίνηση μέσα σ’ αυτόν να δίνει ένα αίσθημα ελευθερίας ανακινώντας τις αισθήσεις και όπου το έκθεμα θα ήταν η έκπληξη μέσα στην κίνηση. Ήθελα ν’ αποφύγω τον καταναγκασμό του μουσείου, που επιβάλλει να δεις ένα σωρό έργα στη σειρά, γιατί θυμόμαστε το σκίρτημα απ’ το εσωτερικό ενός ξωκλησιού αλλά ξεχνάμε συνήθως τα έργα που βλέπουμε στα μουσεία».

Αυτά έγραφε ο αρχιτέκτονας Κυριάκος Κρόκος το 1989, ενώ ξεκινούσε η ανέγερση του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού σε δικά του σχέδια.

Το 1977 έγινε ένας αρχιτεκτονικός διαγωνισμός γι’ αυτό το Μουσείο. Το πρώτο βραβείο απέσπασε η πρόταση του Κυριάκου Κρόκου, του αριστοκράτη της Σχολής Αρχιτεκτόνων –τον καιρό που σπούδαζε στο ΕΜΠ–, του καλλιτεχνικού μυαλού ανώτερης τάξης, του ευαίσθητου ζωγράφου και προικισμένου αρχιτέκτονα, με έργο που τον ανέδειξε έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της νεότερης αρχιτεκτονικής αυτού του τόπου.

Η κατασκευή του Μουσείου άρχισε περίπου 10 χρόνια αργότερα και διήρκεσε 5 χρόνια. Αυτή η καθυστέρηση έκανε τον Κυριάκο Κρόκο να προσεγγίσει τα σχέδιά του με μια διαφορετική ματιά από αυτήν που είχε όταν τα έκανε. Έτσι, ήταν παρών στο εργοτάξιο καθ’ όλη τη διαδικασία της κατασκευής ώστε να κάνει επί τόπου τις τροποποιήσεις που έκρινε ως απαραίτητες.

Το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού θεωρείται ένα από τα καλύτερα έργα δημόσιας αρχιτεκτονικής που δημιουργήθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες στην Ελλάδα. Απέσπασε «εκτός διαγωνισμού», μετά το θάνατο του Κρόκου, ειδική διάκριση από διεθνή επιτροπή στο διαγωνισμό «Βραβεία 2000» του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής, ως «υποδειγματικό στο είδος του και άξιο παράδειγμα μεγάλου δημοσίου κτιρίου, στην κατηγορία Έργα του Δημοσίου», ενώ το 2001 κηρύχθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού ιστορικό διατηρητέο μνημείο και έργο τέχνης.

Μέγαρο Μουσικής Μ2

Σχεδιασμένο από το διάσημο αρχιτέκτονα Αράτα Ισοζάκι, το κτίριο Μ2 χαρίζει στην πόλη μια μοναδική κατασκευή που συνοψίζει τις αρετές της μοντέρνας αρχιτεκτονικής.

Γεωμετρικές γραμμές, μεγάλες γυάλινες επιφάνειες και μεταλλικά στοιχεία συνθέτουν μια εικόνα επιβλητικής απλότητας, που έρχεται σε αντίθεση αλλά στέκεται ισότιμα δίπλα στο γειτονικό Μ1.

Γεμάτο φυσικό φως, το Φουαγιέ του νέου κτιρίου απολαμβάνει μια εξαίσια θέα. Διαθέτοντας εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας και έχοντας εξαιρετική υποδομή, η Αίθουσα Αιμίλιος Ριάδης μπορεί να φιλοξενήσει 500 άτομα ενώ η Αίθουσα Μωρίς Σαλτιέλ, που χωράει 300 άτομα, μπορεί να χωριστεί σε τρεις αίθουσες των 100 ή δύο των 100 και των 200 ατόμων αντίστοιχα, παρέχοντας έτσι τη δυνατότητα για την πραγματοποίηση μιας σειράς διαφορετικού τύπου εκδηλώσεων.

Το κτίριο Μ2 διαθέτει υπόγειο πάρκινγκ 11.800 τ.μ. και 230 θέσεων.

Στις 22 Δεκεμβρίου του 2025 «έφυγε» από κοντά μας η Θεσσαλονικιά αρχιτέκτονας Νένη Σπάρτση, η οποία είχε ως το πιο σπουδαίο επίτευγμα της εταιρίας που συμμετείχε τα τελευταία χρόνια το κτίριο Μ2 στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης.

Το έργο συντελέσθηκε σε συνεργασία με τον γνωστό Ιάπωνα αρχιτέκτονα, Άρατα Ισόζακι και έκλεψε τις εντυπώσεις ο οποίος πέθανε στις 30 Δεκεμβρίου του 2022 αφήνοντας ανεξίτηλο το στίγμα του στη Θεσσαλονίκη.

HUB 26

Το πρώτο, μεγάλης κλίμακας, βιοκλιματικό επιχειρηματικό πάρκο της Β. Ελλάδας βρίσκεται στη Δυτική είσοδο της Θεσσαλονίκης, απέναντι από την ιστορική πρώην ζυθοποιία ΦΙΞ και είναι έργο της Ourania Α.E., κοινοπρακτικό σχήμα των DIMAND και PRODEA Investments.

Η αρχιτεκτονική μελέτη έγινε από την Divercity Architects δηλαδή από τον Νικόλα Τραβασάρο, τον Δημήτρη Τραβασάρο και την Χρίστινα Αχτύπη.

Το νέο αυτό hub αποτελεί έναν καινοτόμο χώρο επιχειρηματικής δραστηριότητας για εθνικές, πολυεθνικές εταιρείες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

Το έργο αφορά στη δημιουργία νέου συγκροτήματος γραφείων, σε ακίνητο συνολικής επιφάνειας 7.704 τ.μ., αποτελούμενο από τέσσερα κτίρια, με δύο επίπεδα 230 υπόγειων χώρων στάθμευσης και βοηθητικών χώρων με το συνολικό εμβαδό ανωδομής και υπογείων να αγγίζει τα 31.000 τ.μ. Το συγκρότημα στοχεύει σε πιστοποίηση LEED Gold.

Το κτίριο σχεδιάστηκε με τέτοιο τρόπο ώστε να διατηρήσει την αισθητική της βιομηχανικής εποχής που χαρακτηρίζει την περιοχή αλλά παράλληλα καταφέρνει να φέρει μια μινιμαλιστική και άκρως μοντέρνα πνοή στο όλο εγχείρημα.

Το μεγάλο εγχείρημα της ανάπλασης της δυτικής πύλης αποτελεί ένα τεράστιο βήμα στην εξέλιξη της πόλης οι πραγματικά σημαντικές αλλαγές που θα φέρει αποτελούν μια πρόσκληση από το κοντινό μέλλον. Με το κτίριο τις ιστορικής ελληνικής ζυθοποιίας ΦΙΞ να αναβιώνει απέναντι, και έντονη ανοικοδόμηση στην περιοχή γύρω από αυτό, το HUB26 δεσπόζει ως ο απόλυτος πρεσβευτής της επόμενης μέρας.

Το συγκρότημα των 9.000 τ.μ, χάρη στην μοντέρνα αισθητική, την γεωγραφική του θέση και τον «πράσινο» χαρακτήρα έχει ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον για να στεγάσει πολλές εταιρείες εντός αλλά και εκτός των ελληνικών συνόρων, με τις τράπεζες Πειραιώς και Alpha Bank μερικές εξ αυτών.

Το Δημαρχείο Θεσσαλονίκης

Το ‘Νέο Δημαρχείο Θεσσαλονίκης’ υλοποιήθηκε επί τη βάση αρχιτεκτονικής πρότασης, βραβευμένης με πρώτο βραβείο σε Πανελλήνιο Διαγωνισμό το 1987. Η πρόταση αυτή, μετά από περιορισμένη αναμόρφωση το 2002, υλοποιήθηκε κατά το διάστημα 2005-2010 και είναι βασισμένο σε μελέτη ομάδας αρχιτεκτόνων τους: Τάσο Μπίρη, Δημήτρη Μπίρη, Αθανασία Δημοπούλου, Καλλιρρόη Σαΐτη, Γιώργο Σταθόπουλο, Αικατερίνη Χριστοδουλέα

Επιδιώχθηκε ο επιμερισμός της συνολικής κτηριακής μάζας σε τρεις μικρότερες ενότητες προσαρμοσμένες στη φυσική κλίση του οικοπέδου, ώστε να χαμηλώνουν σταδιακά, από την πλευρά των υψηλών σταθμών του προς εκείνη της κύριας προσπέλασής του στην συμβολή της οδού Γ’ Σεπτεμβρίου με την Λεωφ. Βασιλέως Γεωργίου και το θαλάσσιο μέτωπο, όπου γίνεται μόνο διώροφο.

Το νέο κτήριο ελαφραίνει αισθητικά και λειτουργικά ακόμη περισσότερο, αλλά και ζωντανεύει, καθώς διατρέχεται από άκρο σε άκρο από ένα δημόσιας χρήσης εσωτερικό πεζόδρομο που το καθιστά οικείο τόπο ελεύθερης διέλευσης, επικοινωνίας και παραμονής.

Γι’ αυτήν ακριβώς την ιδέα απέσπασε πρώτο βραβείο (ένα από τρία ισότιμα) στο διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για το ‘πιο φιλικό δημόσιο κτίριο’ που προκήρυξε η Διεθνής Ένωση Αρχιτεκτόνων (U.I.A) στο πρόσφατο συνέδριό της στο Τόκιο της Ιαπωνίας στις 26 Σεπτεμβρίου 2011.

Ο πεζόδρομος που αναφέρθηκε προηγουμένως λειτουργεί και ως βασικός παράγοντας οργάνωσης ενός συστήματος παθητικής εξοικονόμησης ενέργειας και βελτίωσης των όρων της καθημερινής ζωής των χρηστών του κτηρίου. Δηλαδή, σε συνδυασμό με τις υδάτινες επιφάνειες της πλατείας του Δημαρχείου, ο πεζόδρομος λειτουργεί ως ένας ανοιχτός αγωγός ανανέωσης του αέρα και βελτίωσης του μικροκλίματος.

Σημειώνεται ότι υπό αυτή τη διπλή (συνθετική και ‘οικολογική’) έννοια, η ιδέα του εσωτερικού πεζοδρόμου, έχει χρησιμοποιηθεί σε πολλές προτάσεις της αρχιτεκτονικής μας ομάδας.

Αυτός λοιπόν ο ανοιχτός (χωρίς περίφραξη) πολυλειτουργικός, φιλικός προς τον πολίτη, χαρακτήρας του Νέου Δημαρχείου, είναι που το καθιστά ευκρινές ‘τοπόσημο’ μέσα στη πόλη, σε πλήρη αντίθεση προς τη γνωστή επιθετική μνημειακότητα, την ερμητικότητα και τον ‘ιδρυματικό’ αυταρχισμό που εκπέμπουν συνήθως τα δημόσια κτήρια.

Το νέο κτίριο της Τράπεζας της Ελλάδας, Θεσσαλονίκη

Πρόκειται για ένα σύνθετο κτίριο, εφοδιασμένο με εξελιγμένα συστήματα ασφάλειας με σκοπό τη φύλαξη, και διακίνηση χρηματικού πρός όλα τα καταστήματα της τράπεζας στη Βόρεια Ελλάδα το οποίο χτίστηκε από τους αρχιτέκτονες Πρόδρομο Νικηφορίδη και ο Bernard Cuomo.

Χωροθετήθηκε στην περιαστική ζώνη της πόλης, σε μια αναπτυσσόμενη περιοχή ερευνητικών και τεχνολογικών ιδρυμάτων. Στόχος της σύνθεσης ήταν να συμφιλιώσει τις υψηλές απαιτήσεις ασφάλειας με τις ιδιότυπες λειτουργικές ανάγκες του κτιρίου σε μια μορφή, που να αποπνέει κύρος αλλά ταυτόχρονα να παρέχει άνεση στους χώρους εργασίας.

Δημιουργήθηκε ένα κεντρκό κτίριο 6.000 m2 και περιμετρικά, στον περίβολο του συγκροτήματος, ένα δεύτερο για την επιτήρηση της πρόσβασης εσωτερικά. Καρδιά αποτελούν τα θυσαυροφυλάκια του κεντρικού κτιρίου, όπου γίνεται η καταμέτρηση, επεξεργασία και συσκευασία των χαρτονομισμάτων.

Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στην ένταξη του κτιρίου στο φυσικό περιβάλλον ενώ η λιτότητα των γραμμών, η μονοχρωμία και τα φυσικά υλικά κυριαρχούν στο σχεδιασμό.

Με πληροφορίες από το αρχείο της parallaxi και τα Ktirio.gr, DomaArchi