Σοφία Παπαϊωάννου: «Δεν ξέρω για ποια δημοσιογραφία θα μιλάμε, όταν θα σαρώσει τα πάντα το ΑΙ»

Ξεχωρίζει εδώ και χρόνια για την σημαντική της δουλειά στη δημοσιογραφία.

Η Σοφία Παπαϊωάννου είναι μία από τις πιο καταξιωμένες και βραβευμένες Ελληνίδες δημοσιογράφους, με σημαντικές δουλειές στην τηλεόραση (Μαύρο Κουτί, Φάκελοι, Νέοι Φάκελοι, 360°).

Τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει την εξαιρετική εκπομπή 365 στιγμές στην ΕΡΤ.

Παράλληλα, έχει δημιουργήσει την ιστοσελίδα Istorima μαζί με την Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, Κάθριν Φλέμινγκ, ενώ έχει εργαστεί και στην εφημερίδα Καθημερινή, αλλά και σε αρκετά ραδιόφωνα.

Έχει συγγράψει το βιβλίο «Κρυμμένο στο Αιγαίο-Μια αληθινή ιστορία».

Είναι η σημερινή και τελευταία προσκεκλημένη της στήλης της Parallaxi για το μέλλον, τη δεοντολογία και την κρίση στη δημοσιογραφία.

Φτάσαμε αισίως στους 20 δημοσιογράφους, που κατέθεσαν τις απόψεις τους και συνέβαλαν σε αυτό τον υγιή διάλογο, που μπορεί να αποτελέσει και ένα «εγχειρίδιο» για νέους συναδέλφους, αλλά και καταστατικό χάρτη για το πού οδεύει η δημοσιογραφία, κάτι που αφορά όλους τους πολίτες.

Ακολουθούν οι απαντήσεις της Σοφίας Παπαϊωάννου. 

Ποιο είναι κατά τη γνώμη σας το μεγαλύτερο πρόβλημα της δημοσιογραφίας σήμερα;

«Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι μέσα στον καταιγισμό και στην ταχύτητα της πληροφορίας σήμερα ο κόσμος έχει χάσει το ενδιαφέρον και την προσοχή στην σοβαρή και εμπεριστατωμένη έρευνα.

Η πληροφόρηση γίνεται αποσπασματικά και συχνά μέσα από τίτλους.

Η είδηση δεν τσεκάρεται η διασταυρώνεται και περνά σαν ένα ακόμα post που προσπερνά κανείς μέσα σε δευτερόλεπτα.

Παράλληλα ο κόσμος έχει χάσει την εμπιστοσύνη του στους δημοσιογράφους. Οπότε αυτά τα δύο έχουν δημιουργήσει ένα κακό μείγμα που δύσκολα αντιμετωπίζεται».

Οφείλει ένας δημοσιογράφος να παίρνει θέση για ένα γεγονός; Αν ναι, υπάρχουν εξαιρέσεις, δηλαδή περιπτώσεις που δε θα έπρεπε να το κάνει;

«Ο δημοσιογράφος δεν πρέπει να παίρνει θέση. Η δουλειά του είναι να ακούει όλες τις απόψεις και τις πηγές και να παρουσιάζει την είδηση αντικειμενικά. Αν αυτό γίνεται στην πράξη είναι άλλη συζήτηση. Οι εξαιρέσεις θεωρώ ότι υπάρχουν όταν είναι θέμα δημοσίου καλού.

Για παράδειγμα στην Αμερική απαγορεύεται να δημοσιοποιήσει ένας δημοσιογράφος την δολοφονία σε σχολείο μαθητών από εκτελεστή όταν δεν ξεπερνά ένα νούμερο θυμάτων. Κι αυτό γιατί έχει αποδειχτεί ότι οι επίδοξοι εκτελεστές παραδειγματίζονται από άτομα που το έχουν κάνει αυτό στο παρελθόν. Αυτή είναι μία θέση για το κοινό καλό.

Από την άλλη «θέση» είναι και το θέμα με το οποίο διαλέγει ένας δημοσιογράφος να καταπιαστεί».

Η γραμμή του μέσου ενημέρωσης στο οποίο εργάζεται ένας δημοσιογράφος σε ποιο βαθμό πρέπει να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο σκέπτεται;

«Παγκοσμίως και διαχρονικά πολλά μέσα ενημέρωσης ήταν ταγμένα προς μία κατεύθυνση. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας δημοσιογράφος θα αλλάξει σκέψη. Ή συνειδητά θα υπηρετήσει αυτό που και ο ίδιος η ίδια πρεσβεύει, που θα ταιριάζει με το μέσο που δουλεύει ή θα διαλέξει να μην το κάνει. Πιστεύω όμως πως πάντα υπάρχουν μέσα και τρόποι να κάνεις έρευνα σε θέματα που αξίζει να αναδειχτούν».

Γιατί η κοινή γνώμη δεν έχει πια την καλύτερη άποψη για το λειτούργημα του δημοσιογράφου;

«Οι κοινωνίες, όπως δείχνουν έρευνες εδώ και χρόνια, είναι θυμωμένες. Οι δημοσιογράφοι, λόγω της έκθεσής τους, είναι εύκολοι στόχοι γι’ αυτόν τον θυμό. Αλλά και δημοσιογράφοι που φανερά υποστηρίζουν και παίρνουν θέση προς μία κατεύθυνση ή αντίθετα από μία κατεύθυνση, δεν βοηθούν στο να χτιστεί εμπιστοσύνη με το κοινό».

Πώς προφυλάσσεται ένας δημοσιογράφος από τα fake news;

«Προσωπικά ποτέ δεν θα πιστέψω μία είδηση και δεν θα την αναπαράγω αν δεν έχω ερευνήσει το θέμα. Είναι πολύ εύκολο μέσα στην ταχύτητα που αναδημοσιεύονται όλα ακόμα και μεγάλη εμπειρία αν έχεις, να πέσεις θύμα fake news.

Και τώρα με την σαρωτική έλευση του ΑΙ θα δούμε πράγματα που δεν έχουμε φανταστεί. Προτιμώ να πω ότι δεν ξέρω κάτι παρά να πω ότι το γνωρίζω. Δεν είμαστε παντογνώστες οι δημοσιογράφοι».

Πώς βλέπετε τη σχέση των Social Media και της Τεχνητής Νοημοσύνης με τη Δημοσιογραφία;

«Τα social media έχουν προσφέρει μία μοναδική ευκαιρία σε νέους δημοσιογράφους να υπηρετήσουν το επάγγελμά μας και να προσφέρουν ειδήσεις και έρευνες σε νέες πλατφόρμες σπάζοντας το παλιό κατεστημένο των μεγάλων μόνο μέσων ενημέρωσης.

Ένας νέος δημοσιογράφος μπορεί να κάνει μόνος του ένα κανάλι στο you tube, να ανεβάζει το δικό του podcast η vidcast σε όποια πλατφόρμα θέλει και να είναι εντελώς ανεξάρτητος.

Από την άλλη, τα social media έχουν γίνει ένα ανεξέλεγκτο κανάλι απ όπου ενημερώνεται ο περισσότερος κόσμος από πηγές που πολύ συχνά δεν είναι καθόλου αξιόπιστες.

Όσον αφορά στο ΑΙ, νομίζω ότι όταν μπει για τα καλά στην ζωή μας, θα σαρώσει τα πάντα με τέτοια ταχύτητα, που δεν ξέρω για ποια δημοσιογραφία θα μιλάμε τότε.

Η ελευθερία των social media με έχει βοηθήσει κι εμένα στο να στήσω το Istorima, ένα μείγμα δημοσιογραφίας και ιστορίας ή όπως πιστεύω μιας ανθρωπολογικής προσέγγισης στην δημοσιογραφία. Μέσα από τις πλατφόρμες προσφέρω ιστορίες ανθρώπων απ όλη την Ελλάδα και μεταδίδω μία άλλη είδηση και μία άλλη οπτική και ηχητική προσέγγιση στα κοινωνικά θέματα της χώρας μας».

Έχετε μετανιώσει για κάποιο χειρισμό σας σε ένα δημοσιογραφικό θέμα και αν ναι τι ήταν αυτό που είχατε κάνει λάθος και δε θα επαναλαμβάνατε;

«Το άγχος μου είναι να μην μετανιώσω ποτέ για ένα θέμα που έχω ερευνήσει και να μην θίξω ανθρώπους μεταδίδοντας κάτι λάθος. Δεν έχω μετανιώσει γιατί ακριβώς αυτό το άγχος με προφυλάσσει ακόμα και από το να προβάλλω κάτι που δεν το έχω ερευνήσει όσο θέλω. Επομένως η απάντησή μου είναι όχι. Απλά μεγαλώνοντας αισθάνομαι πιο έμπειρη στο να παρουσιάσω θέματα και να εκθέσω καταστάσεις απ’ ό,τι παλιά».

ΟΛΟΙ ΟΙ ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΟΙ ΤΗΣ ΣΤΗΛΗΣ